LỰA CHỌN VÀ QUYẾT ĐỊNH CÙNG VỚI CHÚA KITÔ

Người ta thường nói rằng: "Đời sống là cả một chuỗi ngày chọn lựa". Thật vậy, từ khi mở mắt thức dậy cho đến lúc nhắm mắt vào lúc cuối ngày, chúng ta phải đương đầu với nhiều lựa chọn lớn nhỏ khác nhau. Có chọn lựa thì thường đưa đến việc quyết định, ngay cả việc không quyết định gì cả tự bản thân nó cũng đã là một quyết định rồi. Vì thế, chọn lựa và quyết định thường đi chung với nhau. Trong khuôn khổ của buổi Đại Hội hôm nay, chúng ta thử đưa Chúa Kitô vào trong những chọn lựa và quyết định của cuộc sống thường ngày.

Có những chọn lựa rất đơn giản và không mấy ảnh hưởng đến nhiều người, chẳng hạn như: ăn sáng bằng mì gói hay cơm nguội, hoặc là nên chọn bộ đồ nào để đi ăn cưới. Đối với những công việc xem ra không có gì quan trọng lắm, chúng ta thường quyết định dựa theo thói quen của những lần chọn lựa trong quá khứ, và vì vậy quyết định trở nên một quyết định máy móc, không cần phải suy nghĩ, đắn đo nhiều lắm. Đây là việc quyết định theo kinh nghiệm, và việc lái xe là một thí dụ điển hình nhất. Khi đã lái xe quen, việc điều khiển tay lái, bàn đạp thắng đều trở nên phản xạ tự nhiên, tự động xảy ra không cần phải họp hành bàn cãi gì cả.

Rồi cũng có những chọn lựa khác lớn hơn và có thể ảnh hưởng đến cả một đời người hoặc ảnh hưởng đến nhiều người, chẳng hạn như: chọn ngành nghề nào cho tương lai, chọn ý trung nhân, chọn vợ, chọn chồng, chọn trường cho con học v.v... Đây là một số chọn lựa quan trọng trong đời sống cá nhân và gia đình, chúng đòi hỏi chúng ta phải đầu tư thời gian, tim óc, tiền bạc, để rồi bao nhiêu đêm thao thức, trằn trọc, không ngon giấc. Bao lần vấn kế người này, bàn hỏi người nọ nhưng rồi chúng ta vẫn còn phải gãi đầu, bứt tóc vì vẫn chưa biết phải quyết định như thế nào. Xin mỗi người chúng ta tự hỏi, trong những lần như vậy, mình đã mời Chúa Kitô tham dự vào việc chọn lựa và quyết định của chúng ta hay chưa?

Chọn lựa phải đi đôi với từ bỏ: Thường phải có từ 2 chọn lựa trở lên mới gọi là chọn lựa, vì nếu chỉ có 1 chọn lựa duy nhất thì cũng giống như đang đi trên con đường độc đạo, hoặc giống như bài xập xám chỉ có "một đường binh", chẳng còn gì để nói nữa. Nhưng khi đã có 2 chọn lựa mà chỉ được chọn 1, thì việc chọn lựa phải đi đôi với việc từ bỏ. Từ bỏ thường dẫn đến thiệt thòi, mất mát, và mất mát thường đem đến đau khổ, vì vẫn còn luyến tiếc với điều đã phải bỏ lại sau lưng. Chúa Kitô đã lên án gắt gao thái độ không dứt khoát này khi Ngài nói: "Ai đã tra tay cầm cày mà còn ngoái lại đàng sau, thì không thích hợp với Nước Thiên Chúa" (Lc 9,62).

Nền tảng của việc chọn lựa

Chúng ta xem thử một việc chọn lựa đơn giản của 2 người sau đây: Vào 1 ngày trời nắng ấm, anh A chọn chiếc áo ngắn tay để mặc vì anh nghĩ anh cần sự thoáng mát, chị B chọn chiếc áo dài tay vì chị nghĩ ánh nắng gay gắt của mùa hè có thể làm hư da tay của chị. Cả 2 lối suy nghĩ trên đều hợp lý, nhưng chỉ khác nhau ở chỗ mỗi người đặt nền tảng khác nhau cho cách quyết định của mình. Anh A cho rằng để cho thân thể mát mẻ là điều quan trọng hơn, trong khi chị B biết chú ý đến làn da của chị nhiều hơn. Như thế chúng ta thấy nền tảng có ảnh hưởng sâu xa và trực tiếp trên cách suy nghĩ và chọn lựa của chúng ta. Đối với những quyết định hệ trọng, chúng ta sẽ phải đặt nền tảng vào đâu? 

Đức Cố Hồng Y Nguyễn Văn Thuận có thuật lại 1 câu chuyện của đời ngài như sau: "Khi tôi đang làm giám mục tại giáo phận Nha Trang, tôi nhận được lệnh của Tòa Thánh thuyên chuyển tôi về tổng giáo phận Sài Gòn. Phản ứng đầu tiên của tôi lúc đó là tôi không muốn đi. Tôi đặt câu hỏi với Chúa, tại sao Chúa lại muốn con đi khi công việc mục vụ con đang làm rất thành công, con số chủng sinh đang gia tăng nhiều, các hội đoàn con thành lập đang phát triển lớn mạnh, thanh thiếu niên đang sinh hoạt hăng say, con không muốn bỏ dở dang việc của Chúa. Nhưng sau đó, tôi đã biết phân biệt giữa Chúa và việc của Chúa. Việc của Chúa đã có Chúa làm, và Chúa làm thì chắc chắn là hay hơn tôi làm rất nhiều. Tôi chỉ cần chọn Chúa, hoặc nói cách khác là chọn thánh ý Chúa, tôi sẽ vâng lời bề trên."

Qua câu chuyện trên, chúng ta nhận thấy rằng tất cả các quyết định quan trọng của chúng ta đều phải đặt nền tảng trên thánh ý Chúa. Nhưng làm thế nào để biết được ý Chúa?

Tìm hiểu ý Chúa là một đề tài rộng lớn và vì vậy sẽ không được bàn sâu xa trong phạm vi của bài này. Tuy nhiên, chúng ta có thể nêu lên ngắn gọn một vài phương cách tìm hiểu xem Chúa muốn chúng ta làm gì? 

- Cầu nguyện: qua quan hệ đối thoại 2 chiều, ta tập nghe được tiếng Chúa.
- Kinh thánh: Lời Chúa là nguồn sức sống giúp ý kiến cho chúng ta trong những lúc khó nghĩ.
- Hội ý: Bàn hỏi với những người khôn ngoan giúp ta nhìn thấy vấn đề một cách khách quan hơn.
- Lương tâm: Công Đồng Vatican II nhấn mạnh về lương tâm trong các quyết định của người Kitô hữu. Lương tâm là nơi sâu thẳm nhất của tâm hồn con người, nơi Chúa Thánh Thần ngự trị. Do đó, tiếng nói của một lương tâm chân chính và được đào luyện chắc chắn phải là tiếng Chúa thôi thúc con người. 

Quyết định cần phải có đặc tính liều lĩnh: Sau khi đã dùng hết khả năng khôn ngoan của mình cũng như xử dụng hết mọi cách để tìm hiểu ý Chúa, bất cứ một quyết định nào cũng cần phải có một chút liều lĩnh mới dẫn đến việc thành sự. Vì nếu chần chờ cho đến khi biết rõ kết quả trước khi thực hiện thì đã quá trễ, và quyết định cần thực hiện sẽ mất thời gian tính. Chính vì điểm này chúng ta mới thấy cần có sự phó thác, và cần trông cậy vào ơn Chúa trong khi thực hiện quyết định.

Thiên Chúa đã tạo dựng ra con người và trao ban toàn quyền tự do cho chúng ta định đoạt lấy vận mệnh của chính mình. Sự tự do này chứng minh tình yêu trọn vẹn của Chúa dành cho chúng ta, bởi vì chúng ta có thể dùng sự tự do của mình để chọn lựa những điều đi ngược lại ý muốn Thiên

Chúa. Chính vì vậy, sự tự do chọn lựa đòi hỏi chúng ta phải có tinh thần trách nhiệm cao độ đối với cuộc sống đời này và với phần rỗi của mình. Trao ban sự tự do cho chúng ta, Thiên Chúa cũng sẵn sàng ban ơn để chúng ta biết phán đoán việc lành dữ khi cần chọn lựa và quyết định, vấn đề ở đây là chúng ta có sẵn sàng để Chúa cùng chia sẻ gánh nặng của cuộc sống hàng ngày với chúng ta hay không? Thiên Chúa luôn chờ đợi chúng ta mời Ngài vào cuộc sống của mình để cùng Ngài chọn lựa, cùng Ngài quyết định.

Stêphanô Trần Quốc Hưng