GÓI BÁNH CHƯNG
 

Thế là một cái Tết nữa đã đến và đã qua. Chú gà trống oai phong đã gáy vang nhảy vào tiếp quản năm mới theo đúng chu trình tuần hoàn của vũ trụ. Tết thì vẫn cứ là Tết, nhưng tâm trạng của con người cứ thay đổi dần theo năm tháng, nhất là nơi người Việt tỵ nạn sống tha hương.
 

Tết ở hải ngoại buồn thật và cũng thiệt thòi quá.
 

Dân Tây đâu có ăn Tết (dương lịch), chỉ ở nhà nghỉ một ngày là xong, ngày hôm sau lại xách gói đi cày tiếp. Vì “nhập gia tùy tục”, nên ngày Tết mà trúng ngày thường thì dân ta vẫn phải đi làm, đành phải dời Tết lại đến cuối tuần, và cũng chỉ một cái cuối tuần là xong. Chẳng bù cho Tết ở bên ta, được linh đình đúng cả ba ngày Tết; đó là chưa kể đến thời gian sửa soạn và còn cái đuôi lòng thòng kéo dài cả tháng, “tháng Giêng là tháng ăn chơi...”.
 

Về phía tinh thần thì thê thảm hơn. Tết chính là “tiết”, tức là sự hòa nhịp của trời, đất với con người. Tết phải là thời điểm giao thời giữa Đông sang Xuân, khí trời mát mẻ còn hơi vương một chút lành lạnh. Xuân đến, cây cối từ đất đâm chồi nảy lộc, muôn hoa nở rộ khoe sắc tỏa hương. Cũng từ cảnh đó, con người bừng lên một sức sống mới, một cái “mới” toàn diện của tinh thần Tết vì cái gì cũng mới. Đây là những cái mới tích cực với ý nguyện “hơn năm cũ” như lời chúc tuổi nhau. Còn Tết ở Úc này ư? Ôi giữa mùa hè nóng bức, chẳng khác gì hoạt cảnh “Đêm đông lạnh lẽo Chúa sinh ra đời” mà mồ hôi mồ kê nhễ nhãi! Vì vậy, cái tâm tình Tết nó dễ dần nhạt phai.
 

Một điểm thiệt thòi thực tế mà tôi cảm nhận, đó là gia đình dần mất đi sự xum vầy trong những ngày Tết. Bên nhà những ngày giáp Tết là những ngày bận rộn và hốt bạc của các ngành vận chuyển. Cứ việc tăng giá thoải mái, người ta vẫn cứ ùn ùn chen lấn vào mua vé. Ai ai cũng nôn nóng trở về gia đình cho kịp ba ngày Tết. Tết là dịp đoàn tụ, tha thứ cho nhau, cùng vui với nhau, mừng tuổi lẫn nhau... Giờ ở bên đây, hiếm gia đình nào có anh chị em trở về đầy đủ. Mỗi đứa một nơi. Mỗi đứa một công việc, một hoàn cảnh. Tết đến “Bán anh em xa, mua láng giềng gần”, ngồi lai rai với mấy người bạn nhắc lại những chuyện xa xưa, nuối tiếc những sinh hoạt đậm tình văn hóa cao đẹp của dân tộc. Vì sự xa cách, vì thiếu những ngày những buổi ngồi lại với nhau, thiếu những việc cùng làm chung, thiếu những dịp tâm tình chia sẻ tâm sự vơi đầy của cuộc sống; liệu đó có là một nguyên nhân dẫn đến sự suy yếu trong tình liên kết của gia đình?
 

Đại gia đình tôi tuy có may mắn, nhưng rồi thực tế cũng dần phải hòa nhập vào quỹ đạo vốn đã sẵn. Biết như vậy, nên các thành viên nỗ lực tạo dịp gặp gỡ, tạo dịp sinh hoạt, đặc biệt mỗi độ Xuân về. Một sinh hoạt cố gắng duy trì là gói bánh chưng, một công việc không có tính cách kinh tế vì tốn công tốn của, nhưng mua được sự gắn bó và cố giữ lại cái tinh thần Tết của dân tộc.
Để thực hiện được nồi bánh chưng, mỗi người một việc. Cả nhà sẽ phải bận rộn với những việc mua sắm, chuẩn bị. Nào là gạo nếp, nào là đậu xanh, rồi thịt, tiêu hành, giậy cột... Đó là chưa kể Bố tôi đã trồng sẵn một bạt lá dong sau vườn để gói cho xanh và đẹp bánh. Lá sẵn, nhưng cũng phải cắt, rửa và soạn lá. Rồi chọn ngày thích hợp cho đông người tham dự cũng là điều quan trọng.
Bố tôi chuyên nghề gói bánh tét. Vợ tôi và người em mỗi người một khuôn gói bánh chưng. Bà chị xí phần gói bánh ú. Ba loại bánh, nhưng bên trong mọi thứ đều như nhau cả. Người khác thì lo chạy tiếp thứ này, vật nọ. Tôi vô tích sự, nhưng cũng tham dự để yểm trợ tinh thần và lãnh phần “hầu chuyện”. Trong nhà rôm rả tiếng nói tiếng cười về những chuyện ngày nay, và nhất là chuyện ngày xưa. Những kỷ niệm chung được gợi nhớ lại như những sợi dây vô hình nối kết mọi người với nhau, thắt chặt thêm tình gia đình thương mến. Chiều đến gói xong cùng nhau dọn dẹp, xếp bánh vào nồi chuẩn bị nấu thâu đêm.
Việc nấu bánh trong đêm thường là do các giai trong nhà đảm trách. Tay cầm lon bia, miệng phì phà điếu thuốc bên ngọn lửa hồng bập bùng, để cùng nhau chuyện vắn chuyện dài. Vừa chăm lửa chăm nước, vừa kể cho nhau những công việc hiện tại lẫn những dự phóng tương lai...
 

Sáng ra vớt bánh, ép bánh, rồi chùi nồi rửa bếp. Chia bánh rồi vẫn không vội ra về, mà còn ngồi lại cùng nhau thưởng thức cỗ bánh chưng nóng hổi vừa ăn vừa thổi đậm tình thương yêu. Lúc này lại vang lên những nhận xét bánh năm nay thế này thế nọ. Tựu trung thì năm nào cũng ngon. Ngon vì nhiều kinh nghiệm gói bánh, nhưng cũng ngon vì đây là công khó của cả nhà gom góp lại.
Thú thực thì tôi không hảo đồ nếp, vì ăn vào cứ bị nóng cổ và ợ hơi hoài; nhưng khi bánh được bóc ra, tôi vẫn chiếu cố tận tình. Chiếu cố để chung niềm vui với gia đình. Chiếu cố để cảm nhận hương vị ngày Tết, và cũng để tìm cho mình một điều gì hay hay. Tôi muốn chia sẻ điều này như món quà mừng Xuân Ất Dậu cho quý anh chị. Đã nhận thì phải cho đi như Lộc Thánh đầu Xuân mà Thầy lì xì cho gia đình tôi ở Đại Hội 2005 Melbourne: “Đừng xòe tay ra nhận, rồi nắm lại khi phải cho đi” (Huấn ca 4,31).
 

Điều hay hay cảm nhận năm nay là miếng thịt mỡ! Thịt mỡ trong ngày Tết thì quan trọng lắm, khó mà thiếu cho được. Người ta đã chẳng nói “Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ. Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh” đó hay sao? Thịt mỡ không những quan trọng là một biểu tượng cho ngày Tết, nhưng cũng quan trong không kém trong chiếc bánh chưng. Bánh chưng mà thiếu thịt mỡ thì kể như tiêu tán tùng. Bánh mà chỉ có thịt nạc thì xác xơ chán lắm. Người ta thường gói bánh với thịt đầu hay thịt ba rọi mà đôi khi còn phải cho mỡ thêm nữa. Thịt được ướp cẩn thận, khi đã nấu qua đêm thì phần mỡ chảy tan ra hết và hòa thấm vào bánh, làm cho bánh béo và thơm ngon. Mỡ bây giờ không còn là mỡ, nhưng là bánh chưng mất rồi.
 

Không biết có méo mó vì nghĩ đến chủ đề sống trong năm trong tháng hay không; khi ăn miếng bánh chưng thơm ngon, tôi lại liên tưởng đến tình yêu Thầy Chí Thánh! Vì yêu, Thầy đã biến thể trong hình bánh và rượu để nên của ăn cho chúng ta. Lại nữa, khi rước lễ, Thầy lại hòa tan trong thân xác con người để làm cuộc sống chúng ta tăng phần thơm ngon, để lại trở nên “của ăn” cho người khác...
Một ý tưởng nữa tôi cảm nhận được trong sinh hoạt Phong Trào cũng xin được chia sẻ luôn, vì nó cũng có hơi hướng về tinh thần như việc gói bánh chưng trong đại gia đình tôi. Đó là việc mở gian hàng trong

Hội Chợ Tết của Cộng Đồng, mà hầu như các nơi đều đã thực hiện.
 

Mở gian hàng thì ngoài lợi lộc kinh tế, kiếm thêm được mớ bạc chi dụng cho mục đích đã đặt ra, thì nó còn nhiều lợi lộc tinh thần khác nữa. Đây là dịp để các anh chi Cursillista đến với nhau để phục vụ. Cũng mỗi người một việc, từ việc chuẩn bị cho đến những ngày hội chợ làm bở hơi tai. Mệt lắm, ai cũng mệt cả, nhưng vẫn không thiếu tiếng nói tiếng cười. Cũng những chuyện xưa, chuyện nay đầy đủ cả.
Trong kia là nhóm đầu bếp chủ lực. Mỗi người trông coi một bếp, chung quanh là biết bao người phụ tiếp. Người thái thịt, người nhặt rau, người soạn tô chén, người lấy đồ ăn... Tiếng order hàng vang đều trong niềm vui và phấn khởi. Những lúc bớt khách, họ cùng nhau tâm sự, học hỏi nhau cách nấu món này, thực hiện món nọ. Đôi lúc nhắc nhau lại kỷ niệm những lần phục vụ đã qua, kể lại chuyện cùng nhau giữ lều khỏi sập trong cơn mưa bão năm nào...
 

Trong sâu hơn, kìa nhìn xem một trưởng ban mục vụ giáo đoàn đang ngồi miệt mài rửa chén với anh tổng thủ quỹ cộng đồng. Tay làm liên tục, miệng vẫn không ngừng chia sẻ những công việc phục vụ chung trong cộng đồng, trong phong trào... hòa lẫn với tiếng cười vang thích thú. Thỉnh thoảng mỏi lưng lại đổi ca cho các chị vừa làm việc vừa tâm tình về gia đình, về cuộc sống.
Kìa là anh tổng thư ký cộng đồng chạy tới chạy lui cùng với các em trẻ, để phục vụ khách hàng với nụ cười tươi thắm chào mời và cám ơn khách. Chẳng một ai kinh nghiệm, nhưng với thiện chí phục vụ, họ chạy bàn một cách nhuần nhuyễn, nhịp nhàng. Bưng đồ ăn tới, dẹp đồ ăn đi là có người tiến tới lau bàn láng coóng ngay, chuẩn bị đón đợt khách kế tiếp. Khách khứa vui vẻ khi thấy gian hàng sạch sẽ và được tiếp đón lịch sự niềm nở, hẹn sang năm gặp lại.
 

Phía ngoài cùng là hai lò BBQ thơm lừng đủ mùi của các loại thịt nướng, bắp nướng. Khách khó lòng bước đi trước sự quyến rũ của mùi thơm, cũng như lời mời chào ngọt như mía lùi của đoàn quân phục vụ. Đâu ai tiếc chi dăm ba đồng để mua lấy của ăn ngon miệng, sự vui vẻ là điều may mắn cho năm mới. Trong ngày Xuân, vui vẻ là quan trọng, như thế là rẻ chán.
Đó chỉ là những công việc tượng trưng, còn biết bao việc lắt nhắt linh tinh khác nữa. Đến là để phục vụ, nên chẳng ai quản ngại việc gì, được phân phối là OK Salem chấp hành liền. Ở đây không còn chức sắc, mọi người đều là những phục vụ viên được chia theo từng công việc. Khách hàng lấy làm lạ trước những sự phục vụ vô vị lợi, không tính toán. Họ ngạc nhiên và cảm phục khi thấy “ông này bà nọ” mà lại đến giúp những công việc này. Hạt Phúc Âm đang nẩy mầm, men đang day bột...
 

Có đi giúp hội chợ rồi mới thấy mê. Nhiều người ghiền hội chợ như ghiền đi trợ tá khóa học. Có người đang giúp, được gọi đi dự tiệc mà lòng lại buồn héo hon! Tôi dù chẳng giúp được gì nhưng vẫn thích đến. Đến để có mặt. Đến để chung đắp niềm vui. Đến để học hỏi. Nhất là để cố sinh lời nén bạc Chúa ban cho hoàn cảnh mình được hưởng, bù đắp cho những thiệt thòi mình phải chịu.
Không biết quý anh chị thấy thế nào, chứ tôi thấy đi giúp hội chợ cũng là một hình thức kéo dài tinh thần của khóa học; y như việc gói bánh chưng để duy trì tinh thần Tết của dân tộc ta vậy. Ước gì những sinh hoạt chính của phong trào đều đạt được sự hấp dẫn quý giá này, để mọi người tích cực tham gia và nhận lãnh.
 

Tom