THÁNH THỂ, MẦU NHIỆM ĐỨC TIN
 

Những gương hy sinh, sẵn sàng quên mình cho người hay lý tưởng mình yêu mến thường xẩy ra trong tất cả mọi thời đại, ở mọi nơi trên thế giới. Chẳng phải tìm tòi đâu xa, cứ nhìn vào nước Việt Nam thân yêu thì cũng rõ. Họ là những chiến sĩ can trường của quốc gia, thà chết chứ không để đất nước rơi vào tay kẻ thù. Họ là những bậc cha mẹ với tấm lòng bao la như biển Thái Bình, cao ngất trời như núi Thái

Sơn. Họ là những Anh Hùng Tử Đạo, sẵn sàng chịu trăm ngàn khổ sở đau đớn cho đến chết chứ không chịu phản bội lại Thiên Chúa...
 

Những hy sinh này loài người có thể thực hiện được, vì “Tình Yêu Mạnh Hơn Sự Chết”. Nhưng có một tình yêu mạnh mẽ hơn, cao siêu hơn mà loài người không thể hiểu nổi chứ đừng nói đến chuyện thực hiện được. Đó là tình yêu của Chúa Kitô, Thầy Chí Thánh, Đấng có tên là Emmanuel “Thiên Chúa ở cùng chúng ta”. Ngài muốn trở nên lương thực nuôi dưỡng và ở lại với loài người mọi ngày cho đến tận thế: “Ai ăn bánh này, sẽ được sống muôn đời. Và bánh Ta sẽ ban tặng, chính là thịt của Ta đây, để cho thế gian được sống” (Ga 6, 51).
 

Trên đời không thiếu gì những trường hợp như người mẹ cho con mút máu mình cầm hơi chờ cứu thoát, chứ trở nên bánh hằng sống thì thật là chuyện kỳ bí, khó có thể chấp nhận được. Chẳng vây mà khi nghe xong, người Do Thái phản ứng mạnh mẽ ngay: “Làm sao ông này có thể cho chúng ta ăn thịt ông ta được?” (Ga 6,52). Nếu sống vào thời điểm đó thì chắc là chúng ta cũng mạnh miệng la hét phản đối lắm, vì ngay một số môn đệ ở gần gũi và được Thầy chỉ dạy thường xuyên mà còn lên tiếng: “Lời này chướng tai quá! Ai mà nghe nổi?” (Ga 6,60) rồi bỏ Thầy mà đi cơ mà!

Thực thế, bí tích Thánh Thể chính là một mầu nhiệm vĩ đại của đức tin chúng ta. Một mầu nhiệm mà mọi lý luận đều vô ích, các giác quan của con người nên như không trong đêm tối, cần phải: “... ta hãy lấy đức tin bù lại, nếu giác quan không cảm thấy gì...” (Đây Nhiệm Tích). Ngày nay, mỗi lần sau lúc truyền phép, các linh mục đều cung kính tung hô: “Đây là mầu nhiệm đức tin” và toàn thể cộng đồng dân Chúa đồng thanh tuyên xưng: “Lạy Chúa, chúng con loan truyền việc Chúa chịu chết, và tuyên xưng việc Chúa sống lại, cho tới khi Chúa lại đến”. Đức tin mà phép Thánh Thể đòi hỏi là đức tin trong toàn bộ mầu nhiệm Kitô giáo; và đặc biệt, tin vào Chúa Kitô phục sinh, lên trời và lại đến vinh quang trong ngày cánh chung.
 

Học hỏi về bí tích Thánh Thể thì bao la, rất nhiều khía cạnh. Tháng này chủ đề về “Mầu Nhiệm Đức Tin”, chúng ta cùng tìm hiểu về sự Chúa Kitô hiện diện trong Thánh Thể. Đây là một thách đố, một phương thế để thử thách đức tin của con người. Trước mầu nhiệm Thánh Thể, những người không có đức tin mạnh mẽ dễ bị vấp ngã; những người kiêu căng, lý luận thì coi là vô lý, chói tai; nhưng với người khiêm hạ thì cho đó là biểu chứng tình yêu vô biên của Thiên Chúa dành cho con người.
 

Về lòng tin Chúa Giêsu hiện diện thật trong Thánh Thể, từ xưa đến nay Giáo hội đã trải qua hai cuộc khủng hoảng lớn.
 

Thế kỷ XI, Berengarius chủ trương không thể có sự biến đổi thực sự theo bản chất bánh và rượu thành Thịt và Máu Chúa Kitô được. Ông lập luận rằng thân xác Chúa Kitô hiện diện trên trời, và thân xác đó chỉ trở lại thế gian trong ngày tận thế, nên trong Thánh Thể, Chúa Kitô chỉ hiện diện thiêng liêng mà thôi. Đức Giáo Hoàng Gregory VII (1073-1085) lên án lạc thuyết này, và tuyên tín rằng trong Thánh Thể, bánh và rượu không phải chỉ như dấu hiệu hoặc biểu tượng, hoặc như phương tiện ban ơn của bí tích, nhưng có thực tại Chúa Giêsu hiện diện theo bản thể thật sự.
Sau đó, đến thế kỷ XVI là thời kỳ Cải Cách Tin Lành gồm có ba người tiêu biểu:
 

- Ulrich Zwingli: Quan niệm của Zwingli về sự hiện diện thâu tóm vào mấy điểm chính sau đây: Chúa Kitô chỉ hiện diện trong tâm trí người tham dự nhờ đức tin, vì thân xác của Chúa Kitô ở trên trời không thể xuống thế cách hiện thực và đúng bản chất trong bánh và rượu; các hình bánh rượu chỉ biểu thị Mình và Máu Chúa hiến dâng vì ta. Như vậy, quan điểm của Zwingli dựa trên đức tin chủ quan và từ đó đưa đến cách giải thích biểu trưng về những lời Tin Mừng liên hệ tới Thánh Thể.
Theo Zwingli, sự hiện diện thực sự chỉ có cho đức tin chứ không có trong thực tại.
 

- Martin Luther: Chủ trương tin Chúa Kitô hiện diện thực sự. Tuy nhiên, những cách cắt nghĩa liên hệ tới sự hiện diện đã làm Luther xa rời đức tin này. Có thể thấy ba khác biệt chính trong quan điểm của Luther: thứ nhất, phủ nhận sự biến thể và chủ trương lưỡng-thể-đồng-tại; thứ hai, cắt nghĩa sự hiện diện của Chúa bằng lý thuyết phổ-tại-tính; và thứ ba, giới hạn sự hiện diện của Chúa lúc cử hành tiệc thánh và lúc chịu lễ. Trong ba dị biệt này, dị biệt cơ bản liên hệ tới biến thể. Các dị biệt khác tùy thuộc vào đó, theo đó bánh và rượu không biến đổi nhưng tồn tại đồng thời với mình và máu Chúa Kitô. Mình Chúa Kitô hiện diện cùng với bánh hoặc trong bánh hoặc dưới bánh. Đó là một sự đồng-hiện-hữu, lưỡng-thể-đồng-tại.
 

- Jean Calvin: Calvin cho rằng Chúa Kitô hiện diện thực sự trong Thánh Thể và chỉ hiện diện trong lúc cử hành. Nhưng ông không đồng ý với Luther về cách giải thích sự hiện diện dựa vào lý thuyết phổ-tại-tính và về quan niệm lưỡng-thể-đồng-tại. Giống như Zwingli, Calvin nhấn mạnh đức tin, đến nỗi nếu không có đức tin thì không có sự hiện diện. Nhưng ông phủ nhận quan niệm của Zwingli về sự hiện diện thuần túy tượng trưng.
 

Có thể tóm tắt quan niệm của Calvin về sự hiện diện của Chúa Kitô trong Thánh Thể như sau: Đó là một sự hiện diện thật sự, chứ không phải là kết quả của tư tưởng và đức tin của ta. Tuy nhiên bản thể ở đây không có nghĩa như chúng ta hiểu. Theo ông, Đức Kitô cùng với thân xác vinh hiển của Ngài đã lên trời, vào ngày Thăng Thiên, và chỉ xuống phán xét kẻ sống và kẻ chết vào ngày tận thế, nên không thể đến kết hợp ở một nơi với những hình Thánh Thể. Hiện diện “bản thể” không phải là hiện diện bằng thân, nhưng là hiện diện bằng thần lực của Chúa, bằng Thần Khí của Chúa.
 

Trước lập luận của nhóm Cải Cách, Công đồng Tren-tô sau một tháng bàn luận, đã đưa ra một nghị quyết quan trọng về phép Thánh Thể. Nghị quyết này đã được Đức Tổng Giám mục Sassati thay mặt Công đồng công bố trong thánh lễ long trọng ngày 11 tháng 10 năm 1551. Nghị quyết minh xác niềm tin nơi sự Chúa Kitô hiện diện trong Thánh Thể rõ ràng hơn và mạnh mẽ hơn. Nghị quyết chính thức xác định rằng nơi Thánh Thể có sự biến đổi bản thể. Nghĩa là sau khi truyền phép, bản thể bánh và rượu không còn nữa, bánh và rượu mà người ta thấy trước đó thì sau khi truyền phép đã biến thành Mình và Máu Chúa Giêsu thật. Bánh và rượu giác quan thấy đó thực ra chỉ còn là "hình bánh" và "hình rượu", chứ bản thể bánh và rượu đã thực sự biến thành bản thể Thịt và Máu Chúa Giêsu.
 

Như thế, khi tiến lên rước Thánh Thể, chúng ta không phải chỉ đón nhận những dấu hiệu hoặc biểu tượng như nhiều giáo phái Tin lành chủ trương, nhưng là chính con người thật Chúa Kitô, là Chúa Kitô thật dưới hình dạng bánh và rượu. Rước Thánh Thể là đón nhận chính Ngôi Hai nhập thể, tức Chúa Giêsu Kitô lịch sử đã thực sự sinh ra, chịu chết, và sống lại. Từ ngữ “Thánh Thể” trong tiếng Việt thật tuyệt diệu, đã diễn tả chính xác và nói lên trọng tâm của mầu nhiệm: Thân Thể Chí Thánh của Chúa Kitô dưới hình bánh và rượu, đúng như điều mà Giáo Hội hằng luôn tuyên tín: dù chỉ một miếng bánh nhỏ, khi đã được truyền phép, vẫn chứa đựng cả thân xác, linh hồn và thần tính của Chúa Kitô. Chúng ta có Chúa Kitô nguyên vẹn và cụ thể. Chúa Kitô hiện diện trong Thánh Thể bắt đầu từ lúc truyền phép và kéo dài bao lâu hình bánh rượu còn tồn tại (Sách Giáo Lý Giáo Hội Công Giáo 1377).
 

Sự hiện diện thực sự của Chúa Giêsu trong phép Thánh Thể được khẳng định bởi chính những lời của Ngài. Khi đến giờ để lại di chúc, Thầy chí thánh không trối lại cho các môn đệ một tài sản vật chất nào, nhưng để lại cho họ giới răn mới là phải yêu thương nhau và một kho tàng quý giá là sự hiện diện của Ngài trong phép Thánh Thể.
 

Trong bữa Tiệc ly, tiệc Vượt qua, Chúa Kitô đã thiết lập bí tích Thánh Thể. Ngài cầm lấy bánh trao cho các môn đệ và nói: “Tất cả các con hãy cầm lấy mà ăn. Này là mình Thầy, sẽ bị nộp vì các con.” Rồi Ngài cầm lấy chén rượu, trao cho các môn đệ và nói: “Tất cả các con hãy cầm lấy mà uống. Này là chén máu Thầy, máu giao ước mới, giao ước vĩnh cửu, sẽ đổ ra cho các con và mọi người được tha tội. Các con hãy làm việc này mà nhớ đến Thầy” (Kinh nguyện Thánh Thể – Mt 26,26-29; Mc 14,22-25; Lc 22,14-20). Như thế, Thánh Thể là thực tại dựa trên cuộc tử nạn của Chúa Kitô. Máu Chúa Kitô đã đổ ra để làm trọn vẹn lời giao ước muôn đời. Giao ước đó là nhân loại được trở nên con cái Thiên Chúa, được thừa hưởng gia nghiệp hạnh phúc với Ngài trong miền Đất Hứa vĩnh cửu. Máu Chúa Kitô vẫn tiếp tục đổ ra trên bàn tiệc Thánh Thể, vì đó là lời trăn trối của Ngài trước khi chịu khổ hình. Qua lời truyền đó, Giáo hội trở nên Dân tộc Thánh Thể, tiếp tục loan truyền cuộc tử nạn của Chúa Kitô qua việc cử hành thánh lễ. Thánh Phaolô đã viết cho tín hữu thành Corintô: “Thật vậy, cho tới ngày Chúa đến, mỗi lần ăn Bánh và uống Chén này, anh em loan truyền Chúa đã chịu chết” (1 Cor 11:26).

Chúa Kitô hằng hiện diện cách đích thực và liên lỉ với chúng ta bằng nhiều cách. Cùng với Chúa Cha và Chúa Thánh Thần, Ngài cư ngụ trong tâm hồn mọi tín hữu đã được rửa tội và làm cho họ sống nhờ ân sủng của Ngài. Ngài hiện diện qua lời Thánh Kinh, hiện diện trong các bí tích, trong kinh nguyện “Ở đâu có hai ba người họp lại nhân danh Thầy, thì có Thầy ở đấy, giữa họ” (Mt 18,20), nơi những người nghèo khổ, yếu đuối, tù đày “Mỗi lần các ngươi làm như thế cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi đã làm cho chính Ta vậy” (Mt 25,40)...

Tuy nhiên, trong phép Thánh Thể sự hiện diện của Ngài vượt xa tất cả những gì chúng ta có thể tưởng tượng. Đây là cách hiện diện độc nhất vô nhị và đầy đủ nhất. Sự hiện diện của Chúa Kitô trong phép Thánh Thể không đối lập với các kiểu hiện diện khác, trái lại, đem đến cho các cách hiện diện kia một mức sâu đậm mới. Tất cả các cách hiện diện của Chúa Kitô với Giáo Hội đều hướng tới phép Thánh Thể. Sự so sánh này làm cho chúng ta tránh được tư tưởng mơ hồ về bí tích Thánh Thể, đồng thời không làm giảm giá trị các thứ sinh hoạt khác trong Giáo Hội. Các sinh hoạt ấy càng có giá trị, khi quy hướng về Mầu Nhiệm Thánh Thể là “Nguồn Mạch và là Chóp Đỉnh” của đời sống Giáo Hội, như Công Đồng Vaticanô II khẳng định.
 

Nếu có một ai đó đặt câu hỏi: “Bạn có tin Chúa Kitô hiện diện thật trong phép Thánh Thể không?”, thì chắc chúng ta sẽ trả lời ngay không ngần ngại: “Có chứ!”
 

Có lẽ giờ đây cũng là lúc thuận tiện cho chúng ta xét mình và nhìn lại chính xác niềm tin của chúng ta trong vấn đề này.
 

Tạ ơn Chúa đã ban cho chúng ta đức tin, và cũng tạ ơn Chúa đã cho chúng ta hân hoan đón nhận đức tin. Nhưng liệu bay giờ đức tin chúng ta còn sống hay đã chết, hoặc chỉ là cái máy?
Trong nhiều lần khác nhau, khởi sự từ tông thư "Bước Vào Ngàn Năm mới" được công bố Năm Thánh 2000, cho đến tông thư "Lạy Chúa, hãy ở lại với chúng con" vừa được công bố để cử hành Năm Thánh Thể, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II luôn chú ý nhắc lại cho cộng đồng Dân Chúa rằng: Đức Tin phải được thể hiện trong chứng tá bằng đời sống. Ngài luôn nói đến một nền tu đức về hiệp thông và nhấn mạnh đến sự dấn thân thực hiện đức bác ái. Thay vì chỉ chiếm một giây phút riêng rẽ nào đó, bí tích Thánh Thể phải được chiếu tỏa và bao trùm trọn hết mọi giây phút của đời sống. Bí tích Thánh Thể thôi thúc người tín hữu trở thành chứng nhân của Chúa Phục Sinh, để biến đổi thế giới, làm cho thế giới được dậy men những giá trị Phúc Âm. Trong tông thư, ĐGH không chỉ dừng lại ở những khía cạnh cử hành và chiêm niệm của bí tích Thánh Thể, nhưng còn tiến xa hơn, nhấn mạnh đến sự dấn thân của các tín hữu trong lịch sử, nhất là trong việc xây dựng hòa bình và trong việc phục vụ cho những kẻ bé nhỏ nhất.
 

Để làm được những điều đó, nhờ có sự hiện diện thật sự của Chúa Giêsu Thánh Thể trong lòng, liệu chúng ta đã có được những biến đổi, những thăng hoa nào để có thể nói: “Tôi sống, nhưng không phải tôi, mà là chính Đức Kitô sống trong tôi” (Gl 2,20)?
 

Nếu sự biến đổi bánh rượu trở nên Thánh Thể Chúa là trên bình diện bản thể, dưới tác động của Thánh Thần, vậy thì cũng dưới tác động của Thánh Thần, chúng ta cũng biến đổi nơi bình diện nào khi lãnh nhận Thánh Thể? Nói khác đi, Chúa Kitô viếng thăm, chấp nhận ra khỏi chính mình để mang lấy những gì thuộc về con người, vậy chúng ta liệu có ra khỏi chính mình để nhận lấy những gì thuộc về Thiên Chúa hay không?
 

Khi tiếp rước Thánh Thể là đón nhận vị Vua trên hết các vua, một vị khách cao quý, nhưng chúng ta đã có thái độ nào khi tham dự và tiếp rước Thánh Thể? Lòng chúng ta rung động thế nào khi Vua tình yêu đổ tràn hương vị ngọt ngào đắm say?
 

Thánh Thể là mầu nhiệm kỳ diệu và thâm sâu, chúng ta dù đã được học hỏi kỹ kưỡng về giáo lý mà còn mù mờ thì huống chi là người chưa có đức tin và chưa được chỉ dẫn. Sống chứng nhân cho mầu nhiệm Thánh Thể chính là cơ hội để Thánh Thần Chúa hướng dẫn và củng cố đức tin thêm cho chúng ta. Sống chứng nhân cho mầu nhiệm Thánh Thể cũng chính là phương tiện cho Thiên Chúa dùng chúng ta, để Ngài mạc khải mầu nhiệm cho những người khác. Chúng ta không sống đức tin thì nào ai tin được vào đức tin của mình, và chia sẻ đức tin với người khác.
 

Thầy ơi, chúng con yếu đuối quá. Biết bao lần chúng con đã phản đối và lìa bỏ Thầy mà đi. Xin Thầy thương giúp chúng con. Chúng con xin bước theo Thầy và đặt đức tin của mình cùng với lời tuyên xưng long trọng của thánh Phêrô khi xưa: “Thưa Thầy, bỏ Thầy thì chúng con biết theo ai? Thầy mới có những lời đem lại sự sống. Phần chúng con, chúng con đã tin và nhận biết rằng, chính Thầy là Đấng Thánh của Thiên chúa” (Ga 6, 68-69).
 

Bản Tin tháng 3