NHỮNG MÙA PHỤC SINH TRONG ĐỜI.

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, những Tuần Thánh Phục Sinh có nơi tổ chức rình rang rầm rộ bên ngoài, có nơi bớt đi những nghi thức rườm rà để chú trọng nhiều hơn về phần nội tâm.  Nhưng cho dù cách nào đi nữa, thời gian và không gian cũng như đời sống tâm linh của tôi mỗi lần đều mỗi khác.

Nhớ lại khi còn bé ở quê nhà Tuần Thánh đối với tôi thật là một cái gì xa vời khó hiểu, và còn làm cho lũ con nít chúng tôi khổ sở nữa là đàng khác!  Không cần biết có vào đoàn thể hay không, hễ bước vào nhà thờ là tất cả lũ con nít đều được lùa lên ngồi vào những hàng ghế phía trên để ông bà Quản dễ bề “chăm sóc”. Giờ đọc kinh kéo dài lê thê, sợ nhất mục “ngắm” của các ông các bà mặc quần áo nhà tang, kể lể thảm thiết không ra câu ra chữ, đám con nít chúng tôi chỉ nghe ê a giống như đám ma chẳng hiểu mô tê gì cả! Cả lũ chỉ biết dương mắt ếch ngồi chịu trận, mặc dù mệt mỏi nhưng chẳng đứa nào có gan buồn ngủ, và còn lo lắng không biết khi nào lãnh cái cốc đầu, đau như trời giáng của ông bà Quản!...  Nhớ lại lúc bắt đầu học giáo lý, trong lớp có đứa quá khớp chiếc roi mây của Dì Phước, nên khi bị gọi tên trả bài hỏi có mấy Chúa, nó nhìn tới nhìn lui một hồi như cầu cứu rồi run run trả lời: Thưa có 3 Chúa làm cả lớp muốn đứng tim.  Về sau này nghe có anh chàng Nhạc Sĩ yêu quá hóa cuồng, nên  làm bản nhạc tựa đề:  “Em hiền như Masơ”, tôi nghĩ chắc lão này chưa thấy quan tài chưa đổ lệ!

Khổ nhất cứ mỗi lần đến mùa Phục Sinh là phải xưng tội, đứa nào cũng sợ xanh máu mặt. Không phải chúng tôi sợ vì nhớ lại câu chuyện của Dì Phước kể về tai hại của việc xưng dối tội.  Chuyện kể rằng:  Có một người nọ đi xưng tội, cứ mỗi lần  xưng ra một tội, là một con Cóc sần sùi gớm ghiếc từ  miệng ông ta nhảy ra ngoài, mãi về sau có một con Cóc to nhất, mình mẩy đầy mụn nhớt kinh khiếp cứ ngồi thập thò nơi cữa miệng, chập chờn một hồi như muốn nhảy ra. Cuối cùng nó lại nhảy vào, tiếp theo lũ Cóc hôi hám lúc truớc nhảy ra, bỗng nhiên nhảy hết trở vào miệng.  Câu chuyện nghe có vẻ ly kỳ rùng rợn thật, làm lũ con nít chúng tôi cứ để ý mỗi  lần đi xưng tội, hễ đứa nào vào tòa giải tội trước, là cả lũ đứng phía sau lóng nhóng dòm chừng thử xem có con Cóc nào nhảy ra chăng?..

Cũng không phải lũ chúng tôi sợ phạm tội sa hỏa ngục, vì xét cho cùng khắp cả các điều răn, những tội lớn nặng ký như giết người. Bị người giết thì có, chứ con nít mà làm sao có thể giết người được, còn như điều răn Thứ Sáu chớ làm sự dâm dục thì khỏi nói, vì cả lũ mỗi lần đi tắm sông mặc nguyên bộ quần áo “da người” nhảy xuống nước lặn hụp đã đời, đâu có biết mắc cỡ trai gái gì như bây giờ đâu mà phạm vào cái khoản đó được.  Mà thật ra lũ con nít chúng tôi chả biết “dâm dục” là cái gì, cũng chẳng đứa nào có gan hỏi Dì Phước.  Hay sợ vì bị lũ quỷ miệng đỏ lòm như máu có nanh vút, mặt xanh lè trên đầu có sừng, phía sau đít có đuôi lại thêm 2 cái cánh dơi, cầm chỉa ba xóc người cho vào lửa nướng giống như trong bức ảnh chết lành chết dữ!... Những thứ đó còn xa lắm, nếu có chắc là khi chết mới thưởng thức được mùi vị này.  Thật ra chúng tôi chỉ khiếp vị Linh Mục ngồi phía sau  tòa giải tội.

Số là không biết các bà tối lửa tắt đèn vào xưng tội lẩm cẩm làm sao, chọc tức cha nổi giận xô ngã tòa giải tội, làm cã họ đạo sợ hết hồn vía.  Có lần người lớn còn bị cha bắt nằm xuống cho ăn roi, huống chi lũ con nít chúng tôi có gan nào lại không khiếp được!  Mỗi lần đi xưng tội chúng tôi được nhắc xét mình cẩn thận, thưa gởi đàng hoàng v.v... sau đó cả lũ được lùa ra sắp hàng một đi vào tòa giải tội, có đứa miệng còn lẩm nhẩm vì sợ quên sót.  Phía trước mặt là tòa giải tội có cha ngồi tòa, phía sau có bà Quản lúc nào cũng để ý “chăm sóc” chặt chẽ làm chúng tôi hết đường lựa chọn, chỉ có con đường duy nhất là tiến lên nạp mạng mà thôi!... Có đứa nghịch ngợm dựa theo kinh bổn đặt nhái lại:

Hỏi có mấy đường vào toà giải tội?

Thưa có một đường rất chính rất thật mà thôi!

Hỏi có cách nào tránh đường đó hay chăng?

Thưa chẳng có cách nào tránh được!..

 Cả bọn chờ dịp không có ai để ý, mấy chục cái mồm chia hai bè cùng rống lên, sau đó hè nhau bỏ chạy.  Vừa chạy vừa cười lên hô hố thích thú....

Bao nhiêu mùa Phục Sinh trôi qua trong chiến tranh, lũ trẻ nghịch ngợm ngày xưa giờ đây đã lớn lên tản mác khắp nơi, vì thị xã ngày ấy giặc kéo về đánh phá, tháp chuông bị chúng giật sập, dân chúng bị bắt đi dân công tãi đạn.  Lũ chúng tôi theo gia đình chạy tản lạc như đàn ong vỡ tổ, đứa có phương tiện đi về thành phố để tiếp tục học, đứa gia đình gặp cảnh khó khăn phải bỏ học lam lũ với cuộc sống, riêng tôi may mắn vẫn được cắp sách đến trường.  Dù được theo học trường Dòng do các Frère dạy, nhưng mỗi lần Phục Sinh đến đối với tôi cũng chỉ là những dịp được nghỉ học, phải ăn chay kiên thịt và đọc kinh đi lễ nhiều hơn mọi ngày, lời Linh Mục giảng từ lỗ tai này chạy qua lỗ tai kia thoắt một cái là mất hút!.. Những nghi thức Tuần Thánh không gây cho tôi một ấn tượng nào, và cũng chẳng lưu lại tí nào trong tâm hồn của tôi cả!.. Được cái là giờ này không phải lo lắng sợ hãi vị Linh Mục ngồi tòa, cũng như sợ ông bà Quản “chăm sóc” như khi xưa nữa!..

Tiếp đến là thời gian ở trong quân ngũ, lính nào ở hậu phương còn có ngày Phục Sinh hay Giáng Sinh,  còn có cơ hội dẫn “Em Gái Hậu Phương” đi dạo phố, chứ loại lính ngủ rừng nằm bụi như tôi, nếu tối nào cũng nhớ đọc được ít Kinh Kính Mừng được kể là loại ngoan đạo lắm rồi, nói chi đến Tuần Thánh!.. Ngày tháng cứ trôi qua cho đến ngày tôi giã từ vũ khí.  Cởi bộ quần áo trận thay vào bộ quần áo màu xanh dương bệnh viện, trả lại cây súng lấy cặp nạng gỗ lê lết từ Quân Y Viện này sang Quân Y Viện khác, đây là thời gian tôi cầu nguyện nhiều nhất đêm nào cũng đọc kinh, hết cầu Chúa rồi đến Me, rồi đến các Thánh, hễ Thánh nào có tiếng hiển linh tôi đều cầu hết.  Thế nhưng phải mất đến 2 năm mới được Chúa nhận lời cho lành vết thương, và được xuất ngũ về làm thường dân Nam Bộ.

Có lẽ tuổi đời mỗi ngày một lớn, cũng như trải qua những hoạn nạn đã làm cho đức tin của tôi được trưởng thành hơn.  Tuần Thánh đến với tôi không còn xa lạ nữa, và nhờ xứ đạo giờ này không còn có những ông bà Quản, Dì Phước lúc nào cũng lăm lăm chiếc roi mây trên tay, hay những vị Linh Mục lúc nào cũng chỉ biết đưa Chúa ra để răn đe vì sợ giáo dân xem thường, hoặc chỉ muốn giáo dân ù ù cạc cạc (*) nói sao nghe vậy dù đúng hay sai!  Nhờ vào tấm lòng khoan dung, thánh thiện của hai vị Linh Mục chính và phó, xứ đạo chúng tôi sống trong tình cha con thật sự, ai có việc gì khó xử trình cha, đều được cha khuyên bảo giúp đỡ tận tình.  Đáp lại giáo dân chúng tôi kính trọng và yêu mến các ngài, hễ gia đình ai có món gì ngon cũng nhớ đến hai cha.  Giáo dân không còn nhìn Chúa là một ông quan tòa khủng khiếp, nghiêm khắc chỉ có giáng họa mà không có lòng nhân từ.  Thử hỏi Chúa nhân từ làm sao được, vì chỉ mới là người thừa hành làm việc cho Chúa mà đã dữ dằn như vậy, chắc là Chúa còn dữ hơn nhiều!  Nhờ tấm gương nhân ái và thánh thiện của hai cha, chẳng những chúng tôi mà cả các em nhỏ cũng cảm thấy gần gũi Chúa hơn, những ngày lễ Giáng Sinh, Phục Sinh thật là vui vẻ và thân thiết.

30 tháng 4 năm 1975 đứt phim, xứ đạo chúng tôi chạy tan tác người vượt thoát ra nước ngoài, người sa chân vào vòng lao lý.  Riêng tôi dắt bầu đoàn thê tử bỏ của chạy lấy người, phóng thẳng một lèo về quê ngoại ở Sài Gòn không dám quay đầu nhìn lại.  Năm sau theo kế hoạch của nhà nước đưa chúng tôi đi vùng kinh tế mới, nơi đây toàn là tre và cây rừng.  Có cây to phải ngước cổ nhìn mới thấy được ngọn, đó là chưa kể những láng tranh mọc tràn lan, ban ngày lao động chiều tối về ngồi nhìn những đám hơi lạnh bốc lên từng đợt như sương mù bay là đà trước mặt.  Phần mỏi mệt phần buồn bã lại thêm  tiếng chim kêu chiều nghe buồn thúi ruột!  Giếng không có chúng tôi phải uống nước suối, lại có chỗ nhiều hầm hố có cả những đống trái đạn chưa nổ, nghe đâu chỗ này khi trước là mật khu của bộ đội.  Thì ra đám con cháu lão Hồ Chí Minh muốn trả thù dân Miền Nam, bằng cách cho vào những chỗ khỉ ho cò gáy này để chúng mày chết vì sốt rét, mà quả thật như vậy!  Nhóm anh em bà con nhà tôi tên nào cũng lực lưỡng khí thế quyết chí thực hành câu: “Lao động là vinh quang”, hôm đầu tiên lên chỗ này xem đám cỏ tranh và cây rừng như củ khoai, mấy tháng sau vinh quang đâu chẳng thấy, bị đám vi trùng sốt rét nó hành hạ cho ngã sụm, có tên đi đâu ban ngày cũng quấn mền, có tên lúc nóng lúc lạnh trùm mền nằm rên hừ hừ.  Thân nhỏ con như tôi bị ông anh họ chê từ ngày đầu khi mới tới đây:  Tao thấy chú mày thư sinh quá làm sao mà làm rẫy nổi! Chắc là mấy con vi trùng sốt rét cũng chê tôi nhỏ con, nhờ vậy tôi được gạch tên trong sổ  bìa đen của chúng, và cũng nhờ vậy tôi có diễm phúc đưa mấy lão sốt rét từ trong rừng ra đường lộ đón xe về Sài Gòn chữa bệnh, tên nào to con không cõng nổi thì tôi dìu đi hoặc khiêng, còn tên nào bị cơn sốt hành còn xác Ve thì tôi cõng đi cho lẹ!.. Có một điều giờ này nghĩ lại thấy rõ ràng là Chúa đã lo liệu, tuy bị thương nặng nhưng khi bình phục hai chân dù không được hoàn toàn như xưa, nhưng vẫn khỏe mạnh đến lúc kẹt vẫn còn chạy được.

Tuần Thánh năm đó vùng kinh tế mới nơi chúng tôi ở giờ này chỉ còn lại ít người, một số bị sốt rét hành, một số bỏ trốn đi nơi khác. Tuy ở tuốt trong rừng cách xa đường lộ tôi và bà bác cũng ráng băng rừng đi tham dự Thánh Lễ, có ở trong hoàn cảnh khó khăn mới cảm nghiệm được Chúa thật là gần gũi, tâm hồn mình mới cảm nhận được sự hiện hữu của Ngài cùng đồng hành với mình.  Xong lễ hai bác cháu vội vã trở về, chúng tôi cố rảo bước vì ở rừng trời tối rất mau, về đến gần nơi chúng tôi ở chỉ còn non một cây số, tôi thầm nghĩ qua hết láng tranh này là sắp tới nơi rồi.  Thình lình có bóng người lố nhố trong bụi rậm tay cầm súng trong tư thế sẵng sàng nhả đạn, nhảy ra chận bắt chúng tôi, sau khi tra hỏi tôi được săn sóc kỹ vì có gốc “Ngụy Quân”.  Để cho chắc ăn chúng trói hai tay tôi quặt ra phía sau và dẫn đi, đâu đó một vài tiếng súng nổ trời cũng bắt đầu nhá nhem tối.  Tên du kích đẩy tôi xuống lòng suối cạn còn hâm hấp nước, tiếng lên đạn của súng AK- 47 sắc gọn nghe lạnh buốt!.. Với kinh nghiệm của người lính trận tôi biết giờ của mình đã đến rồi!  Trong khoảnh khắc đó, tôi chỉ còn kịp phú dâng linh hồn mình vào tay Chúa. Nhìn lên bờ suối trong ánh sáng lờ mờ còn sót lại trong ngày, tôi thấy một bàn tay kéo họng súng về hướng khác, ngăn lại.

Sau lần suýt chết đó tôi tìm cách đưa gia đình rời bỏ vùng kinh tế mới, tìm nơi khác đỡ khổ và an toàn hơn.  Những năm sống dưới sự kìm kẹp của chế độ vô thần, chẳng những bản thân tôi mà những người Công Giáo chung quanh tôi chứng tỏ lòng tin và sống đạo mãnh liệt, nơi tôi ở là một xứ đạo vào dịp lễ Phục Sinh giáo dân trong xứ tuy tổ chức không rầm rộ như trước, nhưng tìm ẩn một tinh thần sống đạo bền bỉ sốt sáng, nơi đây dân tứ xứ tuôn về lánh nạn mọi người không ai quen ai, nhưng thể hiện tình bác ái với nhau thật rõ ràng.  Không ai bảo ai đều giúp đỡ bao che cho nhau, nhờ vậy mọi người sống được dễ thở mặc dù người cộng sản lúc nào cũng rình mò cố tìm sơ hở.  Riêng tôi cảm nhận được sống gần gũi Chúa hơn, nhất là mỗi mùa Phục Sinh làm tôi nhớ lại lần tái sinh năm nào dưới con suối cạn.  Đây cũng là khoảng thời gian gia đình tôi chuẩn bị cho chuyến ra đi đệnh mệnh vào năm 1980.

Một phần tư thế kỷ trôi qua sống nơi quê hương thứ hai, được hít thở không khí tự do. Giờ đây hồi tưởng lại những mùa Phục Sinh đầu trên quê hương mới, những năm đầu con cái còn nhỏ mọi nhu cầu chưa có nhiều nên thời gian và tâm trí còn chưa vướng bận.  Càng sống lâu ở đây mọi nhu cầu càng nhiều, lại còn phải cưu mang những người khác, nên thời gian không còn rảnh rỗi như lúc mới đến.  Tuy Chúa Nhật nào gia đình cũng đến nhà thờ, tuần Thánh Phục Sinh cũng tham dự  như mọi người tín hữu khác trong xứ đạo, nhưng đó chỉ là việc giữ đạo mà thôi!... Thế mới biết khi con người ở trong cảnh khổ, khó khăn dễ sống đạo hơn là trong sự no đủ và sung sướng.  Sự quyến rủ hấp dẫn của vật chất dễ làm con người sống xa Thiên Chúa. Nhưng Chúa không muốn tôi chỉ giữ đạo, Người muốn tôi sống đạo làm môn đệ của Người và Người đã chọn tôi vào phong trào.

Từ ngày ấy hình ảnh Chúa Kitô chịu đóng đinh, hình ảnh Người phục sinh với tôi có rất nhiều ý nghĩa.  Không phải là những hình thức đau khổ diễn tả bên ngoài, hay những cuộc rước xách long trọng có tính cách phô trương, nhưng là cảm nghiệm thật sự trong thâm tâm. Trong tôi hình ảnh Chúa Giêsu vào thành Giêrusalem hiện lên rất rõ ràng, dân chúng reo hò hoan hô chúc tụng, trong đó có bóng dáng của tôi. Ngày hôm sau cũng chính tôi, và những người hôm trước tung hô vạn tuế, hôm nay với nắm tay dơ cao reo hò đả đảo đòi đóng đinh Chúa vào thập giá.  Tôi cảm nghiệm được con đường bước theo Thầy đầy chông gai khó nhọc, thầy đã chẳng nói: Ai muốn theo Ta, hãy từ bỏ mình vác thập giá mình mỗi ngày mà theo Ta hay sao? Thật ra giữa lành và dữ, giữa gian tà và chính trực chỉ cách nhau trong gang tấc mà thôi! Lằn ranh này rất mong manh, nhiều lúc vì cái Tôi của mình quá lớn sẽ khó tha thứ, và không chấp nhận được những lời phê bình của người khác về mình.  Tôi nhận ra và rất sợ bản thân mình vấp phạm.  Tôi sợ nhất khi Chúa để cho mình không còn nhận ra được cái sai của mình để sửa đổi, mà chỉ nhìn thấy cái lỗi nơi người khác, hay miệng nói những điều tốt đẹp nhưng khi làm thì ngược lại như Chúa nói:  “Họ nhìn lấy nhìn để mà không thấy, họ nghe lấy nghe để mà không hiểu ...” (Mc. 4: 12))

Có lúc tôi vùng vằng muốn ném thập giá ra xa, vì thập giá làm cho tôi khổ sở!  Nhiều lúc muốn đứt hơi lại bị đời chồng chất thêm, nhưng nhớ lại lời Thầy lại ráng chổi dậy bước đi. Trong tôi dằn co giữa hy sinh theo Thầy thật sự và hy sinh theo ý mình.  Nếu hy sinh thật sự tôi phải ráng chịu đựng, nhịn nhục mọi đều. Tóm lại tôi phải có can đảm nghe nhiếc móc, chấp nhận phần thua thiệt. Còn như hy sinh theo ý mình cái này rất dễ qua cầu, vì tôi chỉ hy sinh làm những gì tôi thích.  Có lúc tôi tưởng chừng gục ngã trên đường theo Thầy, nhưng Thầy dùng những cánh tay của những người bạn nâng đỡ tôi chổi dậy, an ủi cầu nguyện cho tôi để tôi tiếp tục công việc mà Thầy đã trao. 

Những mùa Phục Sinh trôi qua trong đời tôi thật có nhiều ý nghĩa, dầu trải qua những mất mát, gian nan, khốn khó. Cảm tạ ơn Chúa đã gìn giữ tôi được bình an và cho tôi những cảm nghiệm, những bài học vô giá. Nhờ vậy tôi nhìn đời với một cảm giác an nhiên tự tại, và cảm thông với những tâm tình, những cảnh khổ, những khó khăn của người khác nhiều hơn.  Tạ ơn Thầy dầu Thầy biết tôi không xứng đáng, nhưng Thầy đã chọn con giữa muôn người, con nhận ra Thầy đang đồng hành với con, bàn tay Thầy luôn dìu dắt nâng đỡ con trong những lúc con gặp gian nan khốn khó.

Tôma Lê Đức Hải

SA-Tuần Thánh Phục Sinh 2005.

(*)- Ngơ ngơ ngẩn ngẩn chẳng biết đúng hay sai như vịt nghe sấm.