TU LÀ CÕI PHÚC
 

Ngày xưa người ta vẫn thường nói: “Tu là cõi phúc, tình là giây oan”. Xem ra hai vế “tu” và “tình” là hai vấn đề đối nghịch, cứ như cái chuyện “thiên đàng hỏa ngục hai bên”!
Ngày còn nhỏ tí teo, tôi thấy câu này hay quá, đúng là chân lý không sai chạy, vì thực tế rành rành ngay trước mắt.
 

Thuở đó anh tôi đi tu mỗi lần về nghỉ hè, tôi ngưỡng phục lắm. Dù cũng còn bé, nhưng với cái áo dài đen, xem anh đã chững chạc hẳn lên. Và tuy hơi thiệt thòi vì bị cô lập với đám bạn nghịch ngợm cũ, nhưng bù lại, anh tôi được mọi người quý trọng. Thực tế hơn, không những quần áo đã tươm tất, mà còn được nay thì bác này, mai thì dì nọ “mời” lại ăn cơm. Đương nhiên đó là tiêu chuẩn cơm khách, nên chẳng vịt thì gà, thịt thà đầy đủ. Rồi đến ngày đi tựu trường lại được dấm dúi một tí gọi là “cho cháu ăn quà”... Sướng thật, phúc thật!
 

Xứ đạo tôi là xứ toàn tòng di cư từ miền Bắc gốc địa phận Hải Phòng, lại được một cha cũng gốc Hải Phòng chăm sóc nên ai cũng yêu thương quý trọng cha xứ lắm. Thôi thì vườn tược có trái cây nào thơm ngon nhất cũng mang biếu cha lấy thảo. Tới mùa tát ao tát đìa, con cá con tôm nào thượng hạng thì cũng phần cho cha... Đó là chưa kể tới mùa Tết, đồ lỡi ê hề, chất chứa đầy trong kho và nhà bếp. Tôi chỉ là cậu bé giúp lễ, mới mấp mé bên cõi phúc mà đã cảm thấy sung sướng vô cùng, vì cũng được hưởng ké lai rai. Làm cha đúng là cõi phúc thật, không chỉ riêng cá nhân mình mà bố mẹ cũng được thơm lây với danh vị “ông bà cố” và hơn nữa, “một người làm quan cả họ được nhờ!”
 

Bố mất sớm, chỉ sống với mẹ nên tôi không có mấy ý niệm về “giây oan” nó như thế nào. Chỉ cảm nhận thấy rằng mẹ tôi vất vả quá xá. Nào là đầu tắt mặt tối với mùa màng lúa má, nào là bươn chải buôn bán thêm kiếm tiền tiêu và lo cho con cái. So với cuộc sống của cha xứ, xem ra cái “phúc” ở vế này yếu thật! Đúng là cải cảnh “gia đình con lầm than vất vả...”
Cho đến năm 1961 dưới quê lụt lớn quá không còn chỗ ở, được di tản lên quận chỗ anh cả đóng lính, tôi mới nhìn thấy được chút đỉnh mùi “giây oan”. Nơi đây đủ mọi hoạt cảnh được diễn ra, nào là mục “ăn chả, ăn nem”, nào là mục đánh ghen chửi rủa, la khóc om sòm... Đặc biệt ngay sát vách nhà anh tôi trong trại gia binh là căn hộ của cặp vợ chồng anh lính trẻ trông rất xứng đôi vừa lứa, nhưng chỉ mỗi tội hai vợ chồng làm như mỗi ngày không cãi lộn và đánh nhau là ngày ấy không xong. Ấy thế mà đám con cứ tì tì năm một, nheo nhóc ba bốn đứa, tương lai có lẽ sẽ dư lập một đội đá banh. Tuy còn nhỏ, nhìn thấy cảnh mấy mẹ con của chị mà tôi mà cũng thấy ớn càng. Có lẽ “giây oan” thiệt chứ chẳng chơi.
 

Sự thường thấy oan nghiệt ai cũng tránh và lo tìm đến cái phúc, nên tôi cũng tấp tểnh đi tu! Người muốn đi tìm cõi phúc đông quá, sơ sơ chỉ một địa phận Long Xuyên năm đó cũng hơn bốn trăm mạng nạp đơn thi tuyển. Nhưng cõi phúc chật chỗ nên khoảng ba trăm em vỡ mộng trở về cõi trần.
 

Những năm tháng trong chủng viện thật tuyệt vời. Tuyệt vời chẳng phải vì đã thỏa mãn được chiều chuộng, được “ăn tráng miệng và đi giầy tây”; nhưng được hiểu rõ hơn về ơn Chúa, về giới hạn và giá trị đích thực của vật chất, cũng như về chức linh mục và con người linh mục. Những căn bản này, cộng với cơ duyên được làm việc gần gũi với các linh mục, đã giúp tôi mỗi ngày một hiểu biết và trưởng thành thêm.
Cuộc đời nào cũng có căn tính của nó. Cuộc đời linh mục cũng vậy. Linh mục là người trung gian giữa trời và đất, là một Kitô khác, kế tục sứ vụ của Chúa Kitô ở trần gian. Đó là một thiên chức cao cả và là một lời mời gọi từ chính Thiên Chúa với sự đáp trả tự do của con người. Ngày xưa chính Chúa Giêsu đích thân tuyển lựa môn đệ và cắt cử thủ lãnh. Chính Ngài đã khẳng định: “Không phải anh em đã chọn Thầy, nhưng chính Thầy đã chọn anh em”, nên không một ai tự có quyền đòi hỏi cho mình phải là linh mục. Có thế mới hiểu thấy được việc thi tuyển hơn bốn trăm mà chỉ chọn một phần tư, và rồi cuối cùng tiến tới đích thì còn chưa tới hai chục. Đâu ai dại gì mà bỏ đi cõi phúc, để gánh lấy nỗi oan khiên bị xếp sau ngay thằng quỷ, cái ma: “nhất quỷ, nhì ma, thứ ba tu xuất!”
 

Điều mà tôi hằng lưu tâm nhất, đó là người linh mục tuy được Chúa gọi, được Chúa thánh hiến, nhưng vẫn là những con người. Đã là người thì có hồn có xác, có cái thanh cao nhưng cũng có cái thấp hèn gắn liền với bản tính và giới hạn của thân phận con người. Không thể đòi hỏi sự toàn hảo nơi con người. Sự kiện Chúa tuyển chọn các môn đệ và cuộc sống của các ngài đã giúp tôi cảm thông hơn với các linh mục. Chúa đã không chọn những nhà thông luật, những đạo sĩ... mà lại chọn những ngư phủ, người thu thuế... Trong mười hai môn đệ, người thì tranh dành vai vế, người thì cứng đầu cứng cổ không chịu tin, người thì yếu đuối cam tâm chối ngay Thầy mình, thậm chí có người ham mê tiền của dám bán luôn cả Thầy!
 

Sứ vụ linh mục đầy những khó khăn và thách đố cần được cảm thông và chia sẻ. Có nhiều, nhiều lắm, tôi chỉ xin chia sẻ vài điều cụ thể.
 

Các linh mục có thừa tác hàng đầu là rao giảng Lời Chúa. Lời Chúa là chân lý, mà “nói thật thì hay mất lòng”, nên các linh mục dễ bị cám dỗ thích nghi Lời Chúa theo tư tưởng hiện tại. Khó khăn hơn nữa, vì là con người bất toàn mà lại phải giảng lời chân lý, nên theo lời cha Đoàn Sĩ Thục chia sẻ trong buổi tĩnh tâm cho cộng đoàn Việt Nam thuộc địa phận Wollongong mùa Vọng năm trước, giảng là điều khó khăn cho các linh mục, vì phải cố làm sao cho lời nói đi đôi với việc làm. Có được tâm thức về Chúa, linh mục sẽ trình bày những huyền nhiệm ấy qua sự giảng dạy không chỉ bằng lời, mà còn bằng cả cuộc sống của mình. Phải để Lời Chúa thấm nhập vào mình và đốt cháy chính mình để trở thành đuốc soi trần gian. Như Isaia, môi được lửa trí tuệ của Thiên Chúa đốt cháy. Như Êzekiel, miệng nếm lấy Lời Chúa ngọt ngào và dư đầy. Không khéo thì người ta lại nói tới thành ngữ “Đừng nghe những gì..., hãy xem những gì...”.
 

Thiên chức linh mục là đời đời, công việc mục vụ là “trường kỳ kháng chiến”. Thời gian kéo dài với cùng một công việc dễ làm con người đâm ra nhàm chán. Nếu thiếu ơn Chúa và sự cộng tác của giáo dân, linh mục có thể đi đến tình trạng dâng thánh lễ chiếu lệ, giảng giải thiếu chuẩn bị, giải tội cho qua giờ,... điều này làm cho người trẻ nản lòng, làm cho giáo dân thất vọng và xem linh mục như là một công chức. Từ đó sẽ ảnh hưởng không tốt tới chức năng thánh hóa các linh hồn của linh mục.
 

Với danh xưng là “Cha”, với chức năng cai quản, linh mục cũng dễ bị cám dỗ về quyền uy, tạo nên sự độc đoán, không nhận ra những nhu cầu và hoàn cảnh của giáo dân để hòa nhập với môi trường mục vụ của mình. Từ đó dễ rơi vào tình trạng bị cô lập, cô đơn. Với tâm trạng cô đơn lại đưa đến việc muốn tìm đồng minh đôi khi sinh ra bè phái. Hiện tượng này thường giáo dân cũng mang nhiều trách nhiệm gây nên cảnh “Tôi thuộc về Phaolô, thuộc về Apôlô, thuộc về Kêpha, thuộc về cha này cha nọ...”
 

Còn khía cạnh khác mà tôi thấy rất thực tế cũng muốn chia sẻ ở đây, là đời sống độc thân của linh mục. Nhiều người cho sống độc thân là bất bình thường, là phản văn minh, là phi lý. Các linh mục là những người vượt qua và sống trên những cảm nghĩ này. Khi cảm nhận được tình yêu vô biên và vô điều kiện của Chúa, các linh mục đã đáp trả bằng một tình yêu khác thường, bằng một sự tự hiến cao cả. Vâng, hết sức cao cả, vì các linh mục phải thường xuyên chống trả với những đòi hỏi của thân xác con người. Tôi đã từng thấy nhiều cặp yêu thương nhau tha thiết, khi người phối ngẫu qua đời thì đau đớn thảm thiết. Ấy thế mà quay đi quay lại chẳng mấy chốc, người còn lại đã bước thêm một bước nữa với ly do để “kính mừng thì có người thánh Ma”! Nhìn vào hạnh phúc của các cụ ông cụ bà cùng chia sẻ, nâng đỡ nhau trong tuổi già tôi càng cảm thương các linh mục, nhất là các linh mục lớn tuổi. Lúc cuối đời là lúc cần được chăm sóc, chiều chuộng.
 

Tôi cảm động đến rơi lệ trong thánh lễ tạ ơn mừng thượng thọ bát tuần của cha cố Phan Thanh Văn. Cha yếu quá, chân tay run lẩy bẩy nhưng vẫn hết lòng tạ ơn Thiên Chúa. Tạ ơn vì đã được làm con Chúa. Tạ ơn vì đã được lãnh nhận thánh chức. Tạ ơn vì đã vượt qua biết bao sóng gió cuộc đời. Vượt qua những sóng gió này phải có bạn đường. Không có “Bà Cha” thì “Ông Cha” đã có Giêsu, một bạn đường tuyệt đối trung thành và lý tưởng. Bạn đường Giêsu đã bù đắp gấp trăm cho những hy sinh cố gắng của cha.
 

Sứ vụ linh mục đầy những khó khăn và thách đố nhưng vẫn là cõi phúc. Phúc ở đây không phải cái phúc bởi vật chất vì đó là phù du, “vạn sự qua”. Hôm đầu tháng 6, ngỏ lời với hơn 23 ngàn người nơi quảng trường thánh Phêrô, Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI cũng đã xác quyết tiền của và quyền hành không phải là những giá trị to lớn nhất trong cuộc sống. Chính vì thế cái phúc ở đây là cái phúc của Tám Mối, cái phúc của Nước Trời. Đây mới là cái phúc thật, cái phúc trường cửu, cái phúc đầy vinh quang vì là kết quả của thập giá.
 

Nhìn ra những khó khăn của linh mục để cầu nguyện và cảm thông với các ngài. Cảm thông để có cái nhìn quảng đại. Cảm thông để gần gũi và nâng đỡ. Cảm thông để cộng tác. Cảm thông để không nên thêm cớ cho các ngài vấp phạm. Và cảm thông để nhớ ơn.
 

Hãy nghe một nữ tiến sĩ của Giáo Hội, chị thánh Catarina thành Sienna ví von: "Nếu bạn thấy một người đến từ xa, mang cho bạn một kho tàng, người đó vượt qua cuộc hành trình dài, nên áo quần rách nát, mặt mày lấm lem, chân tay rướm máu. Bạn có giơ tay đón lấy kho tàng rồi xua đuổi người ấy đi, hay là mời người ấy vào nhà, tắm rửa và băng bó vết thương cho người ấy?
Cũng vậy, các linh mục là những người mang đến cho các bạn kho tàng quý giá, Lời Chúa và Bí Tích, các bạn hãy đón nhận với lòng tri ân và yêu thương, băng bó các vết thương cho các linh mục. Đừng đoán xét, hãy để cho Chúa làm việc ấy”.
 

Nói đến thiên chức linh mục thừa tác mà không nói đến chức linh mục cộng đồng của mọi người tín hữu thì thiếu sót quá. Chức này dành cho mọi người, nhưng đa số người trong vế “tình” nắm giữ. Đây cũng là thiên chức cao cả vì được chia sẻ chức này với Chúa Kitô, Thầy Chí Thánh trong ơn gọi riêng của mình. Vì vậy khác với cái nhìn khi xưa, bây giờ trưởng thành hơn, lại là người đã nếm đủ cả hai mùi: gần chục năm “mùi tu” với hơn một phần tư thế kỷ “mùi tình”, tôi có thể quả quyết mùi nào cũng phúc cả. Nhưng không lẽ lại nói “tu là cõi phúc, tình là phúc luôn” nghe nó kỳ kỳ, nên tôi nói đại: “tu là cõi phúc, tình là cõi tiên”. Đợi khi nào thuận tiện, tôi lại xin phép được chia sẻ vế thứ hai này.
 

Tom