AGAPÊ: BỮA ĂN TÌNH THƯƠNG

             Thức ăn là nhu cầu  quan trọng cho sự sống con người, thiếu thức ăn thì khỏi nói ai cũng hiểu sự sống con người sẽ ra sao. Đói. Đói cào đói cấu, đói thê đói thảm, đói ngấu đói nghiến. Trong xã hội, những biến cố lớn nhỏ, vui buồn của cá nhân, cộng đồng, tổ chức hay một dân tộc đều đi đôi với tiệc cỗ linh đình. Tất cả những sinh hoạt, xã giao, được sinh động, linh hoạt hơn nhờ những lúc sum họp  bên bàn tiệc.

             Riêng người Việt Nam ta dùng từ ăn với một nội dung rất phong phú. Lúc thì chúng ta nói: ăn bẩn, ăn bám, ăn non, ăn chận. Khi thì ăn diện, ăn mặc, ăn nói, ăn chơi. Có khi không có ăn tí nào cũng gọi là ăn: ăn đấm, ăn đá, ăn cắp, ăn gian, ăn non, ăn chận... Chính vì vậy khi đề cập đến ăn uống, nó mang ý nghia rất phàm tục, nhưng lắm khi lại rất thanh cao. Ngoài ra thức ăn rất chi là cần thiết cho cuộc sống. Một người thiếu ăn lâu ngày sẽ kiệt sức lần lần và kết cục là ngủm củ tỏi. Như vậy ta thấy thức ăn hay những bữa ăn ảnh hưởng như thế nào và lợi ích ra sao cho từng cá nhân cũng như tập thể cộng đồng.

             Xa hơn nữa, bữa ăn “Agape” là bữa ăn, mang đầy nghĩa yêu thương và hòa thuận. ĐTC Gioan Phao lô II trong bài giảng Thứ Năm Tuần Thánh 8/4/2004 tại Đền thờ Thánh Phêrô đã nhấn mạnh rằng “Agape” là bác ái, là tình yêu. Do đó bữa ăn Agape là bữa ăn đem lại sức sống cho tình yêu, cho nhân ái, cho cảm thông và cho mọi người đồng bàn niềm vui, một niềm vui tha nhân.

Bữa ăn dùng để liên kết tình thân, tỏ lòng biết ơn.

             Chúng ta ăn không chỉ để sống còn nhưng để làm phong phú đời sống của mình. Chúng ta dùng bữa với người thân, với bạn bè để cảm thông để chia sẻ tình thương. Qua việc chia sẻ ấy đời sống của mỗi người thêm phong phú hơn về mặt tinh thần, tình cảm. Bữa ăn dù lớn dù nhỏ đều mang lại lợi ích cho cơ thể và tinh thần. Khi thực phẩm được chuẩn bị thành bữa ăn và khách được mời, gia chủ không phải chỉ đơn thuần cung cấp cho thực khách thực phẩm để nuôi sống thân xác, nhưng cả thực phẩm tinh thần.

             Trong xã hội hiện tại, việc “ăn uống” không phải là vấn đề trong cuộc sống nên khi đến với nhau trong bữa tiệc thường là mang đến cho nhau nụ cười, niềm vui. Gia chủ có niềm hãnh diện tùy thuộc vào khách “bự” hay “nhỏ”. Khi ta được mời đến nhà bạn ăn một bữa cơm, ta như được mời đến để chia sẻ đời sống của bạn trong mot khoảng thời gian. Ta không phải thuần túy thưởng thức những món ngon vật lạ hay nhâm nhi tí rượu ngon, nhưng là để nối kết lại, hay làm phong phú thêm tương quan với nhau. Trong những bữa ăn xã giao mang tính cách cá nhân, gia đình tới tính cách quốc gia, quốc tế đều nhằm mục đích hòa giải, tỏ tình liên đới và bày tỏ lòng tri ân.

             Tại Pakistan vào dịp lễ Ramadan của người Hồi Giáo, hằng năm uỷ ban đối thoại liên tôn và đại kết của Hội Đồng Giám Mục Pakistan đều khoản đãi một bữa ăn tối cho các lãnh đạo cộng đồng Hồi Giáo. Mục đính là để thăng tiến tinh thần hòa hợp và quan hệ tốt giữa các nhà lãnh đạo dân sự, chính trị và tôn giáo.

 Có thực mới vực được đạo.

             Nhìn lại quê hương Việt Nam vào năm 1945, tại miền Bắc, theo lệnh của phát xít Nhật, những cánh đồng đay được thay thế cho ruộng lúa. Mùa gặt đương nhiên là không có, dân đến không lúa, không gạo. Thế là đói. Hàng đoàn người thất thểu ngoài đường phố, đói lả, kiệt sức. Bao nhiêu nguời chết, bao xác người gầy gò, thoi thóp đói nằm chết la liệt. Người ta chết dễ hơn là đi ngủ. Nguời chết thật thảm thương và dễ dàng. Người ta chết như chưa bao giờ được chết. Tranh nhau chết. Chết đói. Đã đói, đã kiệt lực, đã chết, thì nói chi đến đạo với nghĩa.

             Chính Đức Kitô trong thời gian đi giảng đạo Ngài cũng chú tâm đến đám đông đi theo Ngài mà không được ăn uống gì. Theo thánh sử Gioan đọan 16: 1-15, khi thấy đám đông dân chúng đi theo Ngài trong hoang địa mệt và đói lả, Chúa Giêsu nói với ông Philip:

 -Làm sao chúng ta có thể kiếm được thứ ăn cho từng người này ăn, ông Andrê trả lời:

- Ở đây có một cậu bé với 5 ổ bánh mì và hai con cá.

            Thế là Chúa Giêsu can thiệp để khoảng 5 ngàn người ăn uống no thoả. Không có bánh và cá thì đám đông đã ngã gục bên những lùm cây bụi cỏ trong hoang địa, làm sao mà còn tinh thần, còn sức lực để nghe lời chúa.

             Bữa ăn là sum họp gia đình. 

“Trời đánh còn tránh bữa ăn”. Thật là chí lý, anh chị nào sợ trời đánh, sợ sấm sét, giữa lúc trời mưa to gió lớn, cứ việc dọn cỗ ra xơi, thế là êm, thế là an toàn trên xa lộ. Thiên lôi dù muốn trừng phạt những kẻ ngỗ nghịch, láu cá cũng phải sau bữa ăn mới xơi tái.

             Thật thế trong bữa ăn người người đều tỏ ra vui mừng, hoan hỉ và yêu thương. Bữa ăn trong gia đình tạo cho mọi người đồng bàn có bầu khí thuận hòa yêu thương, hòa nhã, đây là cơ hội cho các phần tử trong gia đình gần nhau hơn, chia sẻ những tin tức, những lo lắng sau một ngày làm việc, học hành vất vả.

            Trong bữa ăn sau hết, Thầy Chí Thánh đã lập phép Thánh Thể, Ngài cũng ban điều răn mới, điều răn yêu thương và lập di chúc cuối cùng cũng trong bữa ăn. Như vậy chúng ta không ngại tuyên bố quá rằng, bữa ăn trong gia đình chính là bữa ăn của tình thương, của bác ái vậy.

 Lịch sự và kính trọng

             Việt Nam ta có tục lệ mời ăn, để tỏ lòng kính trên nhường dưới, kẻ dưới phải mời người trên. Trước khi ăn con cháu phải mời ông bà cha mẹ, hay đang khi ăn, nhà có khách đến cũng phải mời. Đó là tỏ lòng kính trọng, đó là lễ phép.

             Trong khi ăn uống phải lích sự, Không được vừa ăn vừa nói. Không khua nồi khua bát gây ồn ào mất lịch sự. Nhất là phải biết nhún nhường: “Ăn trông nồi, ngồi trông hướng”. Không phải thích ngồi đâu thì ngồi. Thích món nào thì cứ ‘vô tư’ mà gắp, mà chiếu cố tận tình, coi mọi người chung quanh như những củ khoai sùng.

             Phúc âm theo thánh Luca, Chúa Giêsu dùng dụ ngôn chọn chỗ ngồi trong bữa tiệc để dạy chúng ta bài học khiêm nhường. “Ai tôn mình lên sẽ bị hạ xuống, và ai tự hạ mình xuống thì sẽ được tôn lên”. (Luca 14,11)

 Góp một bàn tay

            Bữa ăn trong gia đình còn là cơ hội để mọi phần tử trong gia đình có cơ hội đóng góp phần việc của mình như lau bàn, dọn chén đũa, rửa chén.  Qua đó ai cũng thấy mình hữu ích. Sự đóng góp cụ thể và tích cực trong mội trường sống là một việc làm tốt. Thường vì yêu thương con cái, muốn cho chúng nghỉ ngơi sau một ngày làm việc hay học hành vất vả, chúng ta không muốn chúng đụng tới những việc nhỏ nhặt này, nhưng vô tình điều đó làm cho các em có cảm tưởng như mình đang 'ăn nhờ ỏ đậu'. 

Những bữa ăn trong Phúc âm.

             Trong Phúc âm có ghi lại nhiều lần Chúa Giêsu dự tiệc, ăn uống vời đủ hạng người. Chúa đã dự tiệc cưới Cana, tại nhà Giakêu, nhà Lêvi, nhà Simon, nhà chị em bà Matta và bữa tiệc ly. Ngoài ra trong giáo huấn Chúa Giêsu thường so sánh Nước Trời với bữa tiệc thịnh soạn.(Luca 14, 15-24).  Lúc khác, Chúa Giêsu dùng tập tục  rửa tay trước khi ăn để răn dạy những người Pharisêu: “Các ông là những người Pharisêu, các ông rửa sạch chén dĩa bên ngoài, còn lòng các ông thì chứa đầy sự trộm cướp và gian ác” Luca (11,39).

            Phép lạ đầu tiên Ngài làm là biến nước thành  rượu tại tiệc cưới Cana (Ga 2,1). Sau khi sống lại Ngài ăn uống với các môn đệ khi Ngài hiện ra cùng các ông bên bờ hồ Tibêriat. Và chúng ta thấy Chúa Giêsu cũng đã chọn bữa ăn để trở nên một với các tín hữu. Hằng ngày ta đi dự Thánh lễ là ta cùng chia sẻ Bữa Tiệc Thánh rồi. Để cho những bữa ăn trở nên những bữa Agapé hằng ngày trong đời sống, chúng ta hãy cùng nhau ý thức để biến những bữa ăn thành của nuôi sống thân xác và tinh thần.

 Kết luận.

             Muốn sống khỏe và vui tươi thì phải ăn uống đầy đủ, thiếu ăn là mang bệnh là ốm yếu, là chết. Hơn nữa những bữa ăn còn mang lại nhiều lợi ích về mặt tinh thần, giúp cho mọi cá nhân trong gia đình cũng như xã hội mang bầu khí yêu thương thuân hòa. Riêng Việt Nam ta coi hạt cơm là phúc lộc trời ban, ăn cơm là sum họp gia đình, là nhún nhường và biểu lộ tình tương ái. Chúa Giêsu cũng đề cập đến vấn đề ăn uống trong giáo huấn của Ngài. Và nhất là Ngài đã có một sáng kiến độc đáo nhất, thực tế nhất là dùng chính Mình Máu Ngài trong bí tích Thánh Thể làm của ăn nuôi dưỡng để ở lại với chúng ta.

 Giuse Nguyễn Hữu Tuất

 SA, đại hội Ultreya tháng 9/05