BÀN TIỆC LỜI CHÚA
 

Năm Thánh Thể đã qua, giờ đây cùng với Giáo Hội, đặc biệt với lời kêu mời của Giáo Hội Mẹ bên quê nhà: “Ngoài bàn tiệc Thánh Thể, người Kitô còn được mời gọi tham dự bàn tiệc thứ hai là bàn tiệc Lời Chúa. Thật ra cả hai bàn tiệc đều diễn tả cùng một mầu nhiệm, mầu nhiệm Sự Sống. Chính vì thế, sau khi đã cùng với anh chị em sống mầu nhiệm Thánh Thể trong năm vừa qua, năm nay chúng tôi mời gọi anh chị em đào sâu ý nghĩa và vai trò của LỜI CHÚA. Hơn nữa, năm nay kỷ niệm 40 năm Hiến Chế Tín Lý của Công Đồng Vatican II về Mạc Khải của Thiên Chúa (Dei Verbum), một trong những văn kiện quan trọng nhất của Công Đồng về giáo lý cũng như về mục vụ...” (Lời mở đầu Thư Mục Vụ của HĐGM/VN), nên chúng ta cùng nhau “Sống Lời Chúa” là chủ đề cho năm nay.
 

Và để tiếp nối với những hồng ân của bàn tiệc Thánh Thể trong năm qua, tháng Hai mở đầu cho năm sinh hoạt mới, chủ đề được chọn và sống trong tháng là: “Bàn Tiệc Lời Chúa” với ý lực: “Người ta sống không nguyên bởi bánh, nhưng bởi mọi Lời do miệng Thiên Chúa phán ra” (Đnl 8,3).
 

Lời Chúa như Hiến chế tín lý về Mạc Khải của Thiên Chúa (MK) của Công đồng Vaticanô II đoạn 2 đã tuyên bố: “Do lòng nhân lành và khôn ngoan, Thiên Chúa đã muốn mạc khải chính mình và tỏ cho biết mầu nhiệm của ý muốn Ngài (x. Ep 1,9). Nhờ mầu nhiệm đó, loài người có thể đến cùng Chúa Cha, nhờ Chúa Kitô, Ngôi Lời nhập thể, trong Chúa Thánh Thần, và được thông phần vào bản tính Thiên Chúa (x. Ep 2,18; 2 Pr 1,4). Vây qua việc mạc khải này, Thiên Chúa vô hình (x. Cl 1,15; 1Tm 1,17), do tình thương chan hòa của Ngài, đã ngỏ lời với loài người như với bạn hữu (x. Xh 33,11; Ga 15,14-15) và liên lạc với họ (x. Br 3,38) để mời gọi họ và chấp nhận cho họ đi vào cuộc sống của chính Ngài. Nhiệm cục mạc khải này được thực hiện bằng các việc làm và lời nói có liên hệ mật thiết với nhau...”
 

Về việc mạc khải Lời Chúa, thánh Phaolô đã viết cho dân Do Thái: “Thuở xưa nhiều lần nhiều cách, Thiên Chúa đã dùng các ngôn sứ mà phán dạy cha ông ta; nhưng vào thời sau hết này, Thiên Chúa đã phán dạy ta qua chính Con của Ngài” (Dt 1,1-2). Đức Kitô, Con Thiên Chúa làm người, là Sự Thật, là Lời duy nhất, hoàn hảo và dứt khoát của Chúa Cha. Nơi Người, Thiên Chúa phán dạy mọi sự, và sẽ không có Lời nào khác ngoài Lời đó. Thánh Phêrô lòng tràn đầy Chúa Thánh Thần đã tuyên xưng: “Bỏ Thầy thì chúng con biết theo ai? Thầy mới có những lời đem lại sự sống đời đời” (Ga 6,68), và chính Thầy cũng đã xác nhận: “Lời Thầy nói với anh em là thần khí và là sự sống” (Ga 6,63).
 

Chính vì vậy, Giáo Hội tôn kính Thánh Kinh như chính Mình Thánh Chúa. Hiến chế MK đã nhắc lại cho chúng ta về tình yêu muôn thuở mà Giáo Hội dành cho Thánh Kinh, đặc biệt là trong Phụng Vụ Thánh, đồng thời bày tỏ tấm lòng của Giáo Hội tựa như người Mẹ muốn lấy bánh ban sự sống từ bàn tiệc Lời Chúa và bàn tiệc Mình Chúa Kitô để ban phát cho các tín hữu: “Giáo Hội luôn tôn kính Thánh Kinh như chính Thân Thể Chúa, nhất là trong Phụng Vụ Thánh. Giáo Hội không ngừng lấy bánh ban sự sống từ bàn tiệc Lời Chúa cũng như từ bàn tiệc Mình Chúa Kitô để ban phát cho các tín hữu” (MK 21). Tưởng không có lời tuyên xưng nào long trọng và cao quý hơn lời này mà Công đồng dành cho Thánh Kinh.
 

Công đồng xem Kinh Thánh như một thứ bí tích. Cũng như trong Thánh Thể, trong Kinh Thánh có một sự hiện diện sống động và đầy quyền năng của Chúa: “Trong các sách thánh, Chúa Cha trên trời bằng tất cả lòng trìu mến, đến gặp gỡ con cái mình và ngỏ lời với họ... Lời Chúa có một sức mạnh và quyền năng có thể nâng đỡ và tăng cường Giáo Hội...” (Xem thêm MK 21.26; PV 51; LM 18).
 

Công đồng thường trình bày Kinh Thánh và Thánh Thể như hai bàn tiệc mà Thiên Chúa dọn ra cho con cái Người. Một chi tiết đáng lưu ý: tại Công đồng, trong những phiên họp long trọng, Đức Giáo Hoàng Phaolô VI rước quyển Phúc Âm và đặt lên trên một cái ngai, chứ không phải một giá sách. Ý nghĩa: chủ tọa của phiên họp chính là Đức Kitô hiện diện trong Phúc Âm. Và khi rước, Đức Giáo Hoàng cầm quyển Phúc Âm không phải là ngang ngực nhưng nâng cao ngang trán. Cử chỉ ấy thực ra cũng phát xuất từ sự kính trọng thời các giáo phụ.
 

Thánh Ignatiô thành Antiôkia nói: “Tôi đến ẩn mình ở trong Phúc Âm như trong thân thể Đức Kitô”. Thánh Jérome thì: “Riêng tôi, tôi nghĩ rằng thân thể Đức Giêsu cũng chính là Phúc Âm của Ngài... bánh của Đức Kitô và thịt của Ngài cũng chính là lời sách thánh và giáo lý bởi trời”. Thánh Clément dAlexandrie từng cho thấy rằng, như chúng ta đã được dưỡng nuôi bởi Bí tích Thánh Thể thế nào, thì đối với Kinh Thánh cũng thế, chúng cũng ta cần được nuôi dưỡng bởi những mầm sống chứa đựng trong đó. Còn thánh Grégoire de Nazianze thì đồng hóa việc Đọc Lời Chúa với việc ăn Chiên Vượt Qua.
 

Mới đây, nhà thần học Lawrence Cunningham, giáo sư Thần học tại Đại học Notre Dame, USA, trong hội nghị với các Đức Giám Mục Hoa Kỳ, được tổ chức tháng 6 năm 2005 nhằm đánh dấu kỷ niệm 40 năm Hiến chế MK, đã có một bài thuyết trình thật đặc sắc. Ông nói: “Điều gây ấn tượng chớ không làm ngạc nhiên, là chương VI của Hiến chế thường sử dụng những hình ảnh của ăn và dinh dưỡng khi nói về Thánh Kinh.
 

Từ xưa, trong Giáo Hội, chúng ta đã quen với Mình Thánh Chúa Giêsu như là lương thực nuôi dưỡng người tín hữu. Nay, Công đồng lại viết: “Giáo Hội không ngừng lấy bánh ban sự sống từ bàn tiệc Lời Chúa cũng như từ bàn tiệc Mình Chúa Kitô để ban phát cho các tín hữu”. Làm sao Lời Chúa trở nên “bánh ban sự sống”, trở nên lương thực để nuôi dưỡng Dân Chúa? Công đồng chỉ rõ cho các tín hữu biết, qua kinh nghiệm ngàn đời trong Hội Thánh, khi chuyên cần lắng nghe lời rao giảng trong Hội Thánh đã được Thánh Kinh soi sáng và nuôi dưỡng, thì Lời Chúa trở nên lương thực cho chính bản thân của mình; khi đó, Lời Chúa không những là của ăn nuôi dưỡng linh hồn, mà còn là nguồn nước tinh sạch cho đời sống thiêng liêng. Hội Thánh, trong tư cách là Hiền Thê của Ngôi Lời nhập thể, luôn thụ giáo với Chúa Thánh Thần, để hiểu biết ngày càng sâu rộng hơn về Thánh Kinh, mà không ngừng thi hành sứ mạng của người Mẹ hiền “lấy Lời Chúa nuôi dưỡng con cái mình”.
 

Khi cử hành phụng vụ, Dân Chúa được triệu tập trước tiên để lắng nghe và sau đó “rước lấy” Lời Chúa. Chính việc lắng nghe xây dựng dân Thiên Chúa, chuẩn bị tâm hồn để rước lấy Lời, đi vào hiệp thông bản thể với Ngôi Lời.
 

Như chúng ta thấy chỉ một mình thánh Luca tường thuật lại câu chuyện hai môn đệ trở về làng Emmau vào buổi chiều Phục sinh (x. Lc 24,13-35). Trên đường đi với Chúa, vì không nhận ra Ngài, khi chiều đến, hai môn đệ đã giữ người khách lạ này lại nhà mình và cùng ăn bữa tối: “Khi đồng bàn với họ, Người cầm lấy bánh, dâng lời chúc tụng và bẻ ra trao cho họ. Mắt họ liền mở ra và họ nhận ra Người” (Lc 24,30).
 

Câu này gợi lên cho chúng ta phần Phụng Vụ Thánh Thể. Nhưng sự hiện diện của Đức Kitô còn dựa trên một yếu tố khác mà chính Ngài đã chuẩn bị lúc còn trên đường với hai môn đệ: “Rồi bắt đầu từ ông Môsê và tất cả các ngôn sứ, Người giải thích cho hai ông những gì liên quan đến Người trong tất cả Sách Thánh” (Lc 24,27).
Thánh Luca cho thấy mối dây liên hệ giữa lúc đi đường và buổi tối tại bàn ăn nhờ chính lời của hai môn đệ nói sau khi họ đã nhận ra người khách lạ là ai: “Dọc đường, khi Người nói chuyện và giải thích Kinh Thánh cho chúng ta, lòng chúng ta đã chẳng bừng cháy lên sao?” (Lc 24,32).
 

Ngày nay, Giáo Hội đã tổ chức thánh lễ gồm hai phần chính: Phụng vụ Lời Chúa và phụng vụ Thánh Thể. Hai phần này kết hợp chặt chẽ với nhau làm thành một hành vi phụng tự duy nhất. Do thế, Giáo Hội luôn mời gọi tín hữu tham dự thánh lễ cho trọn vẹn và tích cực, vì thánh lễ là bàn tiệc bao gồm Lời Chúa và Thánh Thể, nơi đây các tín hữu được giáo huấn và bổ dưỡng. Các nghi thức đầu lễ có tính cách dẫn nhập, giúp cho mọi tín hữu hiệp thông với nhau, chuẩn bị tâm hồn để lắng nghe Lời Chúa.
Trong Thánh Lễ có giáo dân tham dự, việc đọc các bài đọc được gọi là “công bố”. Công bố đòi hỏi mọi người phải lắng nghe chứ không phải là cùng đọc chung với nhau. Bởi đó, mọi người phải kính cẩn lắng nghe các bài đọc Lời Chúa. Phụng vụ Lời Chúa là cuộc đối thoại giữa Thiên Chúa và dân Ngài. Cuộc đối thoại nào cũng đòi phải lắng nghe. Đối thoại mà không có lắng nghe sẽ trở thành độc thoại.
 

Nếu những ai được vinh dự thay mặt Cộng đoàn công bố Lời Chúa, người đọc cần chuẩn bị kỹ càng, cũng như suy niệm bài đọc và cầu nguyện trước khi đọc. Bản văn Thánh Kinh không giống bất cứ một bản văn nào khác, vì chính là Lời Chúa được công bố. Chính Lời Chúa có tác dụng biến đổi và bồi dưỡng những người muốn mở rộng tâm hồn để đón nhận.
 

Ngoài thánh lễ, từng cá nhân hay các phong trào đọc Lời Chúa, cầu nguyện bằng Lời Chúa đã nuôi dưỡng đời sống thiêng liêng của biết bao tín hữu trong Giáo Hội.
Tóm lại, qua Hiến chế, Giáo Hội đã nhắc nhở: “nên nhớ rằng kinh nguyện phải có kèm theo việc đọc Thánh Kinh”, vì đó là một kho báu vô tận. Để cổ võ cho việc đọc và học hỏi Lời Chúa, Công Đồng cũng nhắc lại lời của thánh Giêrônimô: “Không biết Thánh Kinh là không biết Chúa Kitô”.
 

Chương VI của Hiến chế được kết thúc bằng một nguyện vọng của các nghị phụ: “Vì thế, ước gì nhờ việc đọc và học hỏi Sách Thánh, “Lời Thiên Chúa được phổ biến mau chóng và được tôn vinh” (2 Tx 3,1), và kho tàng mạc khải, đã được ủy thác cho Giáo Hội, ngày càng lấp đầy tâm hồn con người. Cũng như đời sống Giáo Hội được tăng trưởng nhờ năng tiếp xúc với mầu nhiệm Thánh Thể, cũng thế ta được phép hy vọng rằng đời sống thiêng liêng nhận được một sự thúc đẩy mới nhờ việc tăng thêm lòng sùng kính Lời Thiên Chúa, là Lời “tồn tại muôn đời” (Is 40,8; x. 1 Pr 1,23-25).
 

Điểm đáng chú ý trong câu kết luận: sự sống trong Giáo Hội chẳng những từ việc năng lãnh nhận Mầu nhiệm Thánh Thể nhưng còn từ việc sùng kính Lời Chúa. Một lần nữa Kinh Thánh được so sánh với phép Thánh Thể và được xem là một nguồn mạch của sự sống thiêng liêng như Bí tích Thánh Thể vậy.
 

Bản Tin tháng 2/2006