TẾT NÓI CHUYỆN BÁNH CHƯNG
 

Cư Sĩ


“Đầu năm Khai bút, bút khai Tâm”
 

Cư Sĩ xin được mượn câu thơ của cổ nhân và mạo muội sửa ư tứ cho ra vẻ con nhà đạo một tí. Những người “hồn ở đâu bây chừ” như h́nh ảnh ông đồ già của Vũ Đ́nh Liên th́ đầu năm hay cuối năm khi “khai bút” là đều “khai hoa” cả. Nét chữ như rồng bay phượng múa và đẹp như một đóa hoa vừa chúm chím như “đào hoa y cựu tiếu đông phong” — một nét đẹp cực kỳ thanh thoát của kẻ thánh nhân quân tử. Riêng Cư Sĩ th́ ông Trời phú cho chả có cái hoa tay hoa chân nào nên chữ viết th́ hất bên trái, đá bên phải c̣n lem nhem hơn con gà mái bới t́m mồi! Mỗi lần nh́n thấy những nét chữ cắt hay viết của anh Lê Phát theo lối triện, thảo và chân phương trên các khẩu hiệu là Cư Sĩ tôi lại ước ao: “Giá mà ḿnh khai bút được như thế nhỉ?”. Khai bút th́ không biết nhưng khai tâm th́ Cư Sĩ học được từ Thầy Chí Thánh kể từ sau Khóa Ba ngày. Mỗi người cursillista đă được Thầy khai tâm và trong tim mỗi người đều có một đóa hoa đang nở rộ.
 

Đầu năm mà bảo viết cảm nghiệm chia sẻ th́ quả là nó khó ơi là khó. Chả khác ǵ há miệng cắn miếng bánh chưng nếp “quá rền” (dẻo) nên há miệng “mắc quai”. Nói đến ngày tư ngày tết mà không nói đến bánh chưng xanh là cả một sự thiếu sót. Năm nay trong nhà Cư Sĩ không có một cái bánh chưng nào để “Cống Hỉ” năm Bính Tuất. May sao hôm rồi cha Linh hướng thết đăi bánh chưng trong buổi họp đầu năm “Tây” cuối năm “Ta” nên Cư Sĩ cũng “bốc lủm” được vài miếng. Sang đến mùng Một Tết đi thăm dân “Sydney” cho biết sự t́nh th́ ôi thôi hàng quán từ Bankstown đến Cabbramatta, Canley Vale chỉ lèo tèo có vài tiệm “tranh thủ” mở để bán hàng ế c̣n tồn đọng trước Tết. Có tiệm c̣n níu kéo tay chân “Lạy anh, anh mua vài cái bánh chưng em nhờ, em để giá rẻ thôi!”. Th́ ra năm nay trời nóng sốt lên đến gần 40 độ nên ăn ba cái nếp vào ọc ạch trong dạ khó tiêu nên bà con ai nấy đều kiêng khem và mua bánh chưng ít đi. C̣n phe các bà, các cô “ḿnh hạc xương mai” th́ thấy bóc cái bánh chưng ngày Xuân là sợ c̣n hơn phạm điều răn thứ năm. Cư sĩ hỏi sao th́ được trả lời đúng theo “toa bác sĩ” tŕnh bày rất lô-gích là: “Trong bánh chưng có văn hóa Việt, nghĩa là có mỡ heo. Mà có mỡ heo là đụng giới răn kiêng thịt 'mỡ' theo trường phái 'mi-nhon' (mignon) mỏng mày hay hạt mà dân đai-ết (diet) không dám chấm mút vào”. Hèn chi năm nay Cư Sĩ thấy mấy cửa hàng thực phẩm tại Sydney, bánh chưng, bánh tét chất hàng hàng, lớp lớp để bán “on sale”. Ai có tinh thần yêu văn hóa Việt và nhớ đến gương hiếu thảo của Hoàng tử Tiết Liêu th́ sau ngày mùng Một Tết ra tha hồ mà “hốt ổ” bánh chưng xanh về đem nhét tủ lạnh lâu lâu đem ra áp chảo rán cho thật vàng ăn cũng “đỡ vă” những mùa Xuân tha phương trên đất khách quê người.
 

Phải nói là khỏang chừng 20 năm trở lại đây th́ bánh chưng xanh bày ra bán hằng hà sa số trên các đường phố, tiệm tạp hóa tại Sydney, Melbourne, Brisbane nơi có đông dân cư Việt. Chả bù thời gian trước đây muốn t́m một cái bánh chưng xanh ngày Tết th́ quả là “mó không ra xà không thấy”! Lúc đầu thèm bánh chưng quá, Cư Sĩ chỉ biết đi ra phố Tàu ăn “nhẩm xà” (Yum Cha) trong đó có món bánh nếp gói theo kiểu bánh ú Việt Nam nhưng nhân th́ bằng thịt xá-xíu. Thôi kệ! Có c̣n hơn không. Sau này “vật vă” quá nên Cư Sĩ phải học câu “đói đầu gối phải ḅ”, nhất định phải giở tṛ nấu bánh chưng tại gia cho bơ thèm. Nói thật ra lúc c̣n nhỏ trong gia đ́nh ông bà cụ năm nào cũng giở ra gói bánh chưng để biếu họ hàng nên Cư Sĩ cũng “ăn mày” được cung cách lau lá dong, chẻ lạt, ngâm gạo, đánh đậu xanh và ướp thịt heo làm bánh của ông cụ bà cụ. Lại c̣n cái phần kỹ thuật luộc bánh cũng cầu kỳ không kém! Lúc đầu Cư Sĩ tôi đ̣i hỏi mọi thứ phải đầy đủ trọn bộ “complete” th́ mới bắt tay vào gói bánh. Sau khi h́ hục cả buổi đóng cho được cái khuôn gói bánh xong th́ việc thứ hai là kiếm lá dong và kiếm ống giang chẻ ra làm lạt. Hai thứ này ở Việt Nam vào mấy ngày giáp Tết th́ sẵn lắm nhưng ở trên xứ Úc này đào đâu ra ba cái “hàng độc” ấy. Thế là Cư Sĩ tôi lại cuốn gói, ngồi chơi xơi nước. Nhưng trong “cái khó nó ló cái khôn”. Một hôm Cư Sĩ thấy phu nhân vác về nhà mấy cái “bánh ú lá tro” mua ng̣ai tiệm thực phẩm Á châu về. Thấy bánh được gói bằng lá tre (Mạnh Tông) rất lớn bản, Cư Sĩ bèn nảy ra sáng ư kiến là gói bánh chưng bằng lá tre. Vào thời bấy giờ hầu hết bánh chưng Việt Nam được các bà cụ gói nho nhỏ bằng cỡ bàn tay và bằng giấy bạc (aluminum foil) chứ chưa thấy mấy ai gói bằng lá tre. Sau khi ngâm nước qua đêm lá tre có màu xanh trở lại và mềm mại chả khác ǵ lá dong. Thế là Cư Sĩ bắt đầu lấy khuôn ra đo lá cắt và xếp góc. Gạo nếp sau khi ngâm xong vớt ra, muốn có màu xanh của bánh chưng xanh ư? Dễ mà, vài giọt dầu “Lá dứa xanh” vào mấy kư gạo, chỉ cần phơn phớt thôi bánh mới có màu xanh đẹp như mùa “Thu quyến rũ của Đoàn Chuẩn — Từ Linh. Quá tay một tí là thành ra bánh xôi vị (người miền Nam phát âm là xôi dị) có màu xanh rực rỡ quá xem như giả tạo. Lần đầu ra quân gói 10 kư gạo nếp, Cư Sĩ phờ phạc, vật vờ từ sang đến chiều mới gói xong mấy chậu gạo nếp. Chưa hết nhiêu khê, xong cái màn gói bành là đến màn luộc bánh. Muốn t́m ra cái nồi lớn để luộc gần chục cặp bánh chưng đâu phải chuyện dễ!!! Học được tính tháo vát từ ngày c̣n nhỏ đi Hướng đạo, Cư Sĩ ra K-Mart ôm cái thùng rác 50 lít mới “keng” bằng kim lọai về thế là đâu lại vào đấy. Nh́n chục cặp bánh chưng xếp vào nồi vừa vặn đẹp đẽ không đẹp không ăn tiền. Cư Sĩ phải thầm cám ơn cái tài xoay xở tháo vát học lóm được từ thuở c̣n làm sói con. Hoàn cảnh nào cũng đem ra áp dụng được.
 

Sang đến cái màn luộc bánh chưng mới thật phiền hà. Tưởng là cả ngày đă cong lưng ngồi làm Phạm Ngũ Lăo gói bánh đă xong phận, ai dè đêm về lại làm Lă Vọng ngồi canh bánh chưng cả đêm. Từ lúc nước trong “thùng” bắt đầu sôi cho đến lúc vớt bánh ra là 10 tiếng sôi liên tục. Nước trong thùng có cạn th́ phải châm bằng nước sôi chứ không cho nước lạnh vào, bánh sẽ “sống lại” - ấy bà cụ tôi bảo thế! Thế là những cái bánh chưng xanh đầu đời của Cư Sĩ tôi gói tại xứ Úc này vào những năm 1985, 1986 nay đă lan tràn khắp nơi như sao trên trời như cát dưới biển. Bánh chưng xanh bây giờ mỗi năm Tết đến chiếm lĩnh thị trường rất lớn. Giá cả cũng gia tăng từ 10 đến 15 đô 1 cái. Những bánh chưng “đặt hàng” riêng theo yêu cầu nhiều thịt không mỡ giá cả phải thương lượng! Giá mà hồi đó Cư Sĩ tôi đem cái bánh chưng xanh ra cầu chứng tại ṭa cái “design” này th́ giờ đây tha hồ “ngồi mát ăn bát ḿ” với số tiền “hoa hồng” được trả cho mẫu mă của ḿnh tiên phong đặt ra rồi!
 

Sau vài mùa Xuân đến Xuân đi với thân phận làm Phạm Ngũ Lăo gói bánh chưng xanh, Cư Sĩ tôi chán nản bèn “cởi áo măo từ quan” và gác cần câu cá không làm Lă Vọng ngồi gác bánh chưng xanh bên bờ Sông Vị nữa. Nhưng mà cái luật đời nó éo le muốn “cáo ấn từ quan” mà nào có được đâu? Với hai cậu con trai đang ở vào cái tuổi vô tư lự chỉ biết ăn biết chơi. Điệu này th́ Cư Sĩ lại phải ́ ạch đóng cái khung làm bánh chưng mới để sang năm chỉ dẫn cho hai cậu con quư tử biết đường mà gói cái bánh chưng cho “chặt tay”. Như bà cụ tôi ngày xưa đă nói “Học làm lấy mà ăn anh ạ. Sau này mẹ có mất đi th́ cũng biết gói lấy cái bánh chưng xanh ba ngày Tết để nhớ ơn ông bà, cha mẹ”.
 

Xem ra cái sự học đạo và tâm huyết của tôi đến Phong trào nó có ăn nhậu ǵ đến cái bánh chưng xanh không nhỉ? Các anh chị nào cũng “phát sốt” lên v́ câu chuyện tra tay vào gói bánh chưng xanh. Nó không vào “ca kệ” nào xất thế th́ chia sẻ cái chỗ nào? Đây này, sống đạo mà không chuyển tải cái hiểu biết của ḿnh cho người chung quanh, cho thế hệ sau để tiếp tục làm chứng nhân cho Thầy th́ có khác nào Cư Sĩ tôi ôm cái bí quyết gói bánh chưng của bà cụ tôi xuống chốn tuyền đài “amen” không? Ấy thế cho nên Cư Sĩ tôi nào có được ngơi nghỉ, lại phải “khăn áo quả mướp” tiếp tục xuống núi với Thầy. Năm tới lại lỉnh kỉnh vác về nào lá, nào gạo, nào đậu, nào thịt và cả cái thùng rác mới keng để bày lại tṛ gói bánh chưng xanh cho hai cậu con trai quư tử học cách để “làm lấy mà ăn”. Sau này hai thằng bé con của Cư Sĩ c̣n biết truyền thống ngày Tết gói bánh chưng xanh và hiểu tường tận câu chuyện chí hiếu của Hoàng tử Tiết Liêu.
 

“Ngọc bất trác bất thành khí.
Nhân bất học bất tri lư”
 

Ai dám bảo cái bánh chưng xanh nó không có liên quan ǵ đến tâm t́nh của Cư Sĩ tôi với cái chiếc bánh tâm linh được gói bằng trọn tâm t́nh cho Thầy Chí Thánh trong ngày đầu Xuân đâu? Ngày tư ngày Tết nói thế mà nghe thủng được cái tâm nhỉ.