TÌM HIỂU LỜI CHÚA VÀ THỰC HÀNH

Linh mục Trần Quang Tòng

Trong câu chuyện hằng ngày chúng ta trao đổi với nhau đôi khi tôi nghe người ta bàn tán và nói với nhau: “Lời Chúa thật khó hiểu quá!” hay “Mỗi cha một lý đoán, một cách cắt nghĩa, không biết phải theo cha nào đây?” Hay có những câu nói có vẻ tiêu cực như: “Nghe giảng chán quá, chẳng thấy Chúa đâu mà chỉ nghe những lời mắng trách hay dạy đời mà thôi”, “Ôi giời ơi! Hơi đâu mà đi nghe mấy ông cha, mấy ông nói mà có mà làm đâu. Tôi để giờ xem đi Tivi hoặc đánh tổ tôm còn ích lợi hơn”. Có nhừng người không biết có phải để biện minh cho sự lười biếng đi nhà thờ đi lễ nên tuyên bố rằng: “Đạo tại tâm, tôi chẳng cần nghe cha nào giảng hết. Nếu cần tôi chỉ mở kinh thánh ra đọc và sống dưới sự soi sáng của Thánh Thần”. Chắc anh chị em cũng đã nghe nhiều câu nói như vậy và còn nhiều nhửng vấn nạn khác nữa liên quan tới việc tìm hiểu Lời Chúa và thực hành.
Lời Chúa là gì?
 

Trước khi chúng ta đi sâu vào vấn đề, ta hãy thử tìm hiểu chữ Lời Chúa là gì? Tiếng Hy Lạp là “Logos” và tiếng La Tinh là “Dei Verbum”. Trong tiếng Việt chúng ta dịch là Lời Chúa. Như vậy Lời Chúa phát xuất từ Thiên Chúa, là Ngôi Lời nghĩa là Ngôi Hai Thiên Chúa. Thánh Gioan nói cho chúng ta biết là Ngôi Lời có từ đời đời và là Thiên Chúa. Ngôi Lời từ Chúa Cha mà ra nhưng Ngài đồng hàng với Chúa Cha và Chúa Thánh Thần. Chúa Cha tạo dựng vũ trụ vạn vật qua Ngôi Lời. Do Ngôi Lời mà mọi sự được tạo thành. Như vậy ta thấy từ Ngôi Lời và Lời Chúa có những điểm giống nhau. Ngôi Lời có từ đời đời và Ngôi Lời chính là Ngôi Hai Thiên Chúa. Thiên Chúa là Đấng toàn năng và yêu thương con người đến mức tận cùng. Ngài không những tạo dựng nên con ngưòi nhưng luôn luôn che chở và nâng đỡ con người để con người được hạnh phúc và tôn thờ Ngài. Thiên Chúa đã tạo dựng nên vũ trụ vạn vật và không ngừng giao tiếp với tạo vật.
 

Thiên Chúa nói với con người
 

Khi tạo dựng nên con người Thiên Chúa nói “ta hãy tạo dựng nên con người giống hình ảnh ta”. Như vậy con người là tạo vật hoàn hảo nhất được tạo dựng lên sau cùng vào ngày thứ Sáu. Con ngưòi là tạo vật duy nhất có khả năng nhận thức và yêu thương Đấng đã tạo dựng nên con người (Gaudium et Spes 12#3). Ngay từ thủa đầu con người đã được đặt sống hạnh phúc vô cùng trong vườn địa đàng. Vì yêu thương con người nên Thiên Chúa đã nói với con người “Ngươi có thể ăn bất cứ cây nào trừ cây biết lành biết dữ, vì ngày nào ngươi ăn trái cây này ngươi sẽ phải chết” (St 2:17). Nhưng con người đã không nghe hay nói đúng hơn không thực hành Lời Chúa, con người đã làm ngược lại Lời Chúa vỉ sự kiêu ngạo muốn bằng Ngài theo lời cám dỗ của Satan dưới hình con rắn độc. Theo kế hoạch yêu thương của Thiên Chúa con người được tạo dựng có khả năng lắng nghe Lời Chúa và sống Lời Chúa có nghĩa áp dụng Lời Chúa trong cuộc sống hằng ngày. Như vậy ta không thể nói rằng Lời Chúa vượt quá sự hiểu biết của chúng ta. Luận điệu này thật sai lạc vì chúng ta đã hiểu một cách quá giới hạn về Lời Chúa và tầm quan trọng của Lời Chúa trong đời sống con người.
 

Thiên Chúa không ngừng đối thoại với con người ngay cả khi con người đã không nghe Lời Ngài và không muốn tùng phục Ngài. Con người sau khi phạm tội Nguyên Tổ càng ngày càng sống xa với tình yêu Thiên Chúa và chính vì vậy theo lời Thánh Gioan: “Tội lỗi đã tràn vào thế gian”, nhưng Thiên Chúa đâu có bỏ rơi con người. Ngài đã sai các tiên tri đến để cảnh giác con người và đưa con người trở về với Chúa, nhưng con người đã không nghe Lời Chúa, vẫn đắm chìm trong đa mê tội lỗi. Các Tiên tri là “miệng của Chúa” là những người được tuyển chọn để mang Lời Chúa đến cho con người, nhưng con người đã không biết lắng nghe Lời Chúa. Con người đã hành hạ và giết hại các tiên tri của Ngài. Sau cùng Thiên Chúa đã sai chính Con Một của Ngài là Ngôi Lời, Ngôi Hai Thiên Chúa xuống trần mặc lấy thân phận con người để nói với con người và đưa con người tội lỗi về với Thiên Chúa. Chính vị vậy mà chúng ta chúng ta tuyên xưng Chúa Giêsu là Ngôi Lời Nhập Thể. Ngôi Lời nhập thể đã bị con người ruồng bỏ và đóng đinh trên thập giá, nhưng Thiên Chúa là Đấng Toàn Năng đã biến cái chết của Ngôi Lời nhập thể thành con đường cứu rỗi cho con người. Những công cuộc vĩ đại Thiên Chúa làm cho con người đã ghi chép lại trong Kinh Thánh. Hay nói một cách khác, Lời Chúa nói với con người đã được ghi lại trong Kinh Thánh dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Linh để con người đọc và thực hành hầu đạt tới sự hạnh phúc viên mãn trong Đức Kitô. Vậy chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu xem Kinh Thánh là gì? Và Lời Chúa trong Kinh Thánh có ích gì trong đời sống hằng ngày chăng?
 

Kinh Thánh là gì?
 

Người ta thường nói nếu bạn muốn biết ai là Công Giáo, ai là Tin Lành thì bạn hãy quan sát khi họ đi nhà thờ. Người Công Giáo đi xem lễ thường không mang sách gì cả và nếu có chỉ là sách xem lễ, còn ngưòi Tin Lành thì lúc nào cũng có bên minh cuốn Kinh Thánh. Giáo Hội Công Giáo sau Công Đồng Vatican II đã khuyến khích giáo dân đọc và tìm hiểu về Kinh Thánh. Người theo đạo Hồi Hồi có kinh Koran, các tín đồ Phật giáo có sách giáo lý nhà Phật. Các quốc gia có hiến pháp, các tổ chức xã hội có hiến chương và luật lệ riêng của mình. Mục đích của những kinh sách, hiến chương hay luật lệ nhắm dẫn đưa con người tới hạnh phúc và tránh đi những sự bất công, đàn áp đối với cá nhân trong các tập thể đó. Riêng Giáo Hội Công Giáo ngoài mười giới răn của Thiên Chúa truyền cho con người, còn có sáu điều luật Hội Thánh, các truyền thống trong đạo, và các sự chỉ dạy của Giáo Hội qua các văn kiện và huấn dụ. Đạo Công Giáo là một đạo duy nhất gọi là đạo mặc khải, có nghĩa là chính Thiên Chúa mặc khải Ngài cho con người như thánh Gioan có chép: “Thiên Chúa không ngừng mặc khải, tỏ mình cho nhân loại. Ngài mặc khải qua các tiên tri trong Cựu ước và trong thời sau cùng Thiên Chúa mặc khải cho con người qua chính Ngôi Lời nhập thể là Đức Giêsu Kitô, con một Thiên Chúa”. Như vậy Kinh Thánh là một trong những phương thế Thiên Chúa dùng để mặc khải Ngài cho con người.
 

Ta phải nhận thức rằng Kinh Thánh không phải là cuốn sách khoa học cho nên con người không thể dùng nó để chứng minh những sự kiện khoa học. Trong quá khứ đôi lúc con ngưòi đã hiều lầm và sử dụng Kinh Thánh như một dụng cụ khoa học. Vụ án Galileo là một điển hình. Kinh thánh cũng không phải là một cuốn sách lịch sử nên không nhằm mục đích ghi chép lại cách thật chính xác các biền cố lịch sử theo thứ tự thời gian. Như vậy khi đọc Kinh Thánh ta phải hiểu rõ những phong tục, tập quán, những hoàn cảnh lịch sử liên quan tới đoạn Kinh Thánh để tránh khỏi sự hiểu sai lầm. Kinh thánh là một cuốn sách ghi lại lịch sử cứu độ của Thiên Chúa dành cho con người. Như vậy Kinh Thánh được ghi chép lại với mục đích dẫn đưa con người tới con đường cứu độ.
 

Các tác giả của Kinh Thánh cũng là những người phàm như chúng ta, nhưng các ngài được sự linh ứng hay nói cách khác, các ngài được Chúa Thánh Linh hướng dẫn để khỏi sai lầm. Thiên Chúa xử dụng các ngài giống như những khí cụ, cây bút trong tay người họa sĩ. Các tác giả không thể tự mình ghi chép những gì không dẫn sự cứu độ con người. Dĩ nhiên vì là con người nên các tác giả viết hay ghi chép lại các dữ kiện dưới con mắt con người nên không tránh khỏi những thiếu sót. Như vậy ta có thể hiểu được tại sao cùng một sự kiện mà các tác giả có những sự mô tả khác nhau đôi khi những sự khác biệt này có tính cách phi lý nữa. Chúng ta không nên quá thắc mắc về những chi tiết sai biệt trong các bản văn thánh kinh là vậy. Các tác giả cũng là sản phẩm của thời đại các ngài đang sống. Như vậy mỗi cuốn sách trong Thánh kinh đều được viết cho một dân tộc, hay cộng đoàn nào đó và mục đích tối hậu là dẫn tới con đường cứu độ. Thiên Chúa trong sự khôn ngoan vô cùng của mình dùng con người để ghi chép lại chương trình cứu độ nên Kinh Thánh cũng có những hạn chế của nó.
 

Ai là người có quyền cắt nghĩa Kinh Thánh?
 

Giáo Hội được Chúa Giêsu thiết lập và được trao phó cho nhiệm vụ giáo huấn. “Các con hãy đi giảng dạy cho muôn dân và rửa tội cho họ nhân danh Cha và Con và Thánh Thần”. Với mệnh lệnh này từ trước đến nay Giáo Hội vẫn dành cho mình việc cắt nghĩa Kinh Thành. Theo truyền thống Giáo Hội Công Giáo việc giáo huấn được giao phó cho các tông đồ và sau này quyền giáo huấn được truyền lại cho Giáo Hội La Mã và cho các giám mục địa phương. Giáo Hội trong nhiệm vụ giáo huấn của mình trao trọng trách giảng giải Lời Chúa trong các nghi thức phụng vụ cho các phó tế, linh mục hay giám mục. Các vị này phải được sự đào luyện để thi hành chức vụ vô cùng quan trọng và linh thiêng này. Các nhà thần học hay những nhà chuyên môn về Kinh Thánh có thể có những ý kiền hay sự cất nghĩa riêng tư của minh nhưng chỉ có Giáo Hội và những ai được giao phó cho trách vụ này mới được quyền cắt nghĩa và giảng giải Kinh Thánh trong các nghi thức phụng vụ.
 

Phải hiểu Kinh Thánh như thế nào cho đúng?
 

Thánh Kinh đuợc truyền lại theo thứ tự thời gian. Trong giai đoạn đầu chưa có Kinh Thánh thì dân Chúa truyền lại cho nhau qua miệng được gọi là truyền khẩu. Trong thể kỷ đầu các Kitô hữu chưa có Tân Ước vì các sách này đựơc viết vào khoảng cuối thế kỷ thứ nhất. Kinh thánh thời gian đầu được ghi lại bằng chữ viết tiếng Do Thái, Hy Lạp và La tinh và ngày nay chúng ta có những bản dịch Thánh kinh bằng nhiều ngôn ngữ khác mà ta gọi là tiếng bản xứ hay ngôn ngữ điạ phương.
 

Hơn nữa muốn hiểu cho đúng chúng ta cũng nên phân biệt Thánh Kinh và Thánh Truyền. Như ta đã nói ở trên các Kitô hữu trong thế kỷ đầu khi họ tụ họp lại, họ thường kể cho nhau nghe những điều về Chúa Kitô. Các Tông đồ đấu tiên cũng truyền khẩu lại cho các Kitô hữu những gì các ngài đã thấy và nghe từ Đức Giêsu. Các Tông đồ và các đấng kế vị các ngài có bổn phận truyền lại cho các tín hữu không những chỉ là Thánh Kinh những còn cả những phong tục, tập quán của Giáo Hội. Điều này ta gọi là Thánh Truyền. Nhự vậy ta thấy có sự liên hệ mật thiết giữa Thánh Kinh và Thánh Truyển.
Giáo Hội cũng không phủ nhận những sự linh ứng cá nhân khi đọc Kinh Thánh nhưng những sự linh ứng này chỉ có giá trị cá nhân chứ không có tính cách cộng đoàn dân Chúa. Sự linh ứng có giá trị cộng đoàn phải được sự xác nhận của Giáo Hội qua các đấng bản quyền. Muốn hiểu chính xác về ý nghĩa của những sự kiện trong Kinh Thánh chúng ta phải lưu ý ba điểm sau:
 

Điểm thứ nhất là hoàn cảnh lịch sử của những biến cố trong Kinh Thánh. Đây là công việc của các học giả, họ phải tìm tòi và nghiên cứu. Họ xử dụng tất cả các phương tiện khoa học sẵn có để tới một sự hiểu biết xác thực và khách quan những yếu tố liên quan tới những biến cố lịch sử trong Kinh Thánh. Như vậy chúng ta có những phương thức khoa học và lịch sử để tìm hiểu những dữ kiện đã xảy ra. Câu hỏi được đặt ra là: “Việc gì thực sự đã xảy ra vào lúc đó?”
 

Điểm thứ hai ta cũng phài tìm hiểu xem từ trước tới giờ Giáo Hội thường cắt nghĩa, hiểu và áp dụng đoạn Kinh Thánh này ra sao. Ta nhận thấy là trong các nghi thức Phụng vụ Giáo Hội dùng những bài đọc khác nhau trong Kinh Thánh tùy theo hoàn cảnh và nhu cầu của cộng đoàn dân Chúa. Sau cùng câu hỏi vô cùng quan trọng được đặt ra là: “Vào lúc này đây ta phải hiểu đoạn Kinh Thánh đó ra sao và áp dụng vào đời sống thực tề cá nhân mình như thế nào?” Như vậy sự áp dụng Kinh Thánh vào đời sống thực tề của từng cá nhân rất ư là quan trọng.
 

Áp Dụng
 

Ông cha ta thường nói học mà không hành vì vô ích. Đúng vậy, nếu chúng học hiểu Thánh Kinh mà không biết áp dụng hay mang ra thực hành trong cuộc sống hằng ngày thì chẳng khác gì những ngưòi chỉ biết lý thuyết mà không biết áp dụng. Nếu vậy Thánh kinh chẳng khác nào một pho sách quý được trưng bày trong một tủ kiếng rất đẹp và kiên cố vì sợ mất hay bị muối mọt đục khoét. Kinh Thánh hiểu như vậy chẳng giúp ích gì cho ta cả có chăng chỉ là một món đồ cổ trong nhà trưng bày cho đẹp mắt thôi. Bạn hãy tự hỏi xem bạn có một cuốn Kinh Thánh cho mình và cho gia đình mình chưa? Nếu có, bạn có xử dụng thường xuyên hay chỉ để một chỗ để Lời Chúa đóng bụi bặm và không sinh hoa kết trái. Bạn có tham dự những khóa học hỏi về Thánh Kinh hay tham dự sinh hoạt các nhóm dựa trên Lời Chúa không? Bạn có cầu nguyện bằng Kinh Thánh không?
 

Xứ Hectorville, Adelaide 26/04/2006