LỜI CHÚA QUA KINH MÂN CÔI

Maria Nguyễn Thị Hường

Kính thưa Quý Cha và Quý Anh Chị thân mến,
 

Người ta thường nói: "Vô tri bất mộ." Nghĩa là không biết thì không tin phục, nói một cách nôm na là không biết thì không tin. Nói về đức tin của người Công Giáo chúng ta cũng vậy, nếu chúng ta không biết gì về Chúa, thì làm sao chúng ta có thể tin Chúa, theo Chúa. Muốn biết về Chúa điều căn bản nhất là phải học hỏi về Lời Chúa.
Phong Trào Cursillo hoạt động dựa trên kiềng ba chân là: Học Đạo, Sống Đạo và Hành Đạo. Nghĩa là chúng ta phải học để biết về đạo. Sau đó mới có căn bản để sống đạo. Có sống đạo tốt thì mới làm gương sáng để hành đạo, có nghĩa là làm men làm muối cho đời.
 

Với trình độ dân trí, trong thời đại khoa học và kỹ thuật vượt bực, nhất là về lãnh vực truyền thông hiện nay, người ta dễ dàng và nhanh chóng tìm hiểu về bất cứ điều gì mà họ cần biết. Nhưng với tổ tiên chúng ta cách đây 5 trăm năm, khi đạo Chúa mới được du nhập vào, làm sao họ biết được, hiểu được để mà tin Chúa, theo Chúa, mà qua những cơn bách hại tàn khốc đã có hơn một trăm ngàn người hy sinh mạng sống để làm chứng cho đức tin Kitô trong số này có 117 vị được phong Hiển Thánh.
Xin được thưa ngay, họ biết và hiểu được đạo Chúa qua Phúc Âm tức là Lời của Chúa, mà Phúc Âm của Chúa được thu gọn trong Tràng Chuỗi Mân Côi. Vì thế, theo chủ đề sinh hoạt tháng 10 này, xin mời mọi người cùng tìm hiểu LỜI CHÚA QUA KINH MÂN CÔI như thế nào? Mà kinh này đã trang bị cho người Kitô hữu đức tin kiên cường như vậy. Cũng như những hiệu năng của kinh Mân Côi đã mang lại.
 

Kính thưa quý Cha và Quý Anh chị,
 

Nói về Kinh Mân Côi thì thật là bao la, trong giới hạn của buổi chia sẻ hôm nay, không thể nói đủ, nói hết về các khía cạnh của kinh này, em chỉ xin phép trình bầy một cách sơ lược vài ý chính như: LỊCH SỬ KINH MÂN CÔI - TUYỆT DIỆU CỦA KINH MÂN CÔI - THẦN LỰC CỦA KINH MÂN CÔI - CHÍNH ĐỨC MẸ ĐÃ PHÁN DẠY - KINH MÂN CÔI THEO NẾP SỐNG ĐẠO VIỆT.
 

1 - LỊCH SỬ KINH MÂN CÔI
 

Lịch Phụng vụ của Giáo hội dành riêng tháng 10 Dương lịch - quen gọi là tháng Mân Côi - để mừng kính Đức Mẹ, với lời bảo: "Chuỗi Mân Côi là lối cầu nguyện theo Phúc âm, là một chuỗi tình yêu, gồm những lời yêu thương chân thành và đơn sơ nhất. Hãy nhìn ngắm, tôn thờ, chiêm ngưỡng, suy niệm những mầu nhiệm của Chúa Giêsu và thì thầm những lời ngợi ca, những câu nài xin với đấng đã ban cho chúng ta Đấng Cứu Thế". Việc lần hạt Mân Côi đã chính thức đi vào sinh hoạt đạo đức, phụng vụ theo mùa của nhà thờ từ lâu rồi. Sau đây là những gian đoạn diễn tiến của kinh mân Côi:
 

Giai đoạn Thánh Vịnh (Thế kỷ XII): Thánh Vịnh "Kính mừng Maria", được gọi là "Thánh vịnh Trinh Nữ Maria" gồm 150 kinh kính mừng. Đây là kiểu cách tôn kính Đức Mẹ mô phỏng hình thức Thánh Vịnh trong Phụng Vụ của hàng giáo sĩ, rất phổ thông trong các cộng đoàn phương Tây.
 

Giai đoạn Chiêm Niệm (Thế kỷ XIII): Hình thành và phát triển trong bầu không khí đạo đức do Thánh Đa Minh khởi xướng. Có thể xem việc lập "Hội dòng Anh Em thuyết giáo" với Tu viện Sainte Marie de Prouille, với đời sống kinh nguyện và tông đồ (Virum canonicum auget in apostolicum) như là chiếc nôi của kinh Mân Côi.
Giai đoạn định hình, từ thế kỷ XVI đến nay: Kinh Mân Côi đã lần lượt được xác lập bằng các văn bản của Giáo hội. Đức Giáo Hoàng Pio V (1566-1572), với Tự Sắc "Consueverunt Romani Pontificus", bản Hiến Chương của kinh Mân Côi, quyết định chuỗi kinh Mân Côi là hình thức cố định và duy nhất như ngày nay. Từ đó, theo Osservator Romano số 255, 04.11.1970 kinh Mân Côi trở thành việc đạo đức phổ cập trên toàn thế giới.
 

2. TUYỆT DIỆU CỦA KINH MÂN CÔI
 

A. Suy ngắm những mầu nhiệm cuộc đời Chúa Cứu Thế và cuộc đời Đức Mẹ. Trước kia người ta đọc Thánh vịnh Đức Mẹ là 150 kinh Kính mừng và suy ngắm 150 mầu nhiệm. Nhưng rồi 150 mầu nhiệm được rút lại 15 mầu nhiệm cho 15 chục kinh. 15 mầu nhiệm như là bản tóm Phúc âm nhắc nhớ Đức Mẹ đồng công với Chúa Kitô trong việc Cứu chuộc loài người từ biến cố mầu nhiệm Nhập thể tới mầu nhiệm Cứu chuộc. Gần đây nhất là năm 2002, để kiện toàn và làm phong phú thêm, Đức Giáo Hoàng Gioan Phalô II thêm vào kinh Mân Côi 5 mầu nhiệm nữa là 5 mầu nhiệm Sáng. Do đó kinh Mân côi bắt nguồn từ bản tính Phúc âm và dẫn ta tới Phúc âm. Phần suy niệm 20 mầu nhiệm chia làm 4 phần: VUI, SÁNG, THƯƠNG và MỪNG là linh hồn kinh Mân côi. Nếu đọc kinh Mân côi mà không suy niệm mầu nhiệm, kinh Mân côi sẽ chỉ có xác mà không có hồn. Đức Mẹ Fatima dạy rõ: "Đọc kinh Mân côi và suy ngắm mầu nhiệm".
 

Suy ngắm những mầu nhiệm của kinh Mân Côi là cách lần rở những trang Tân Ước, qua đó học hỏi lời Chúa một cách đơn giản và nhanh chóng:
NĂM MẦU NHIỆM VUI: Nói về lý do và cách Chúa nhập thể làm người cũng như bản tính thật sự con người của Chúa sinh ra và lớn lên trong một gia đình bình thương như những gia đình khác trong xã hội, thậm chí lại quá tầm thường nữa. Có khác chăng là một gia đình tầm thường nhưng rất mực thánh thiện mà chúng ta thường gọi là Thánh Gia.
 

NĂM MẦU NHIỆM SÁNG: Nói về quãng đời Chúa Giêsu công khai đi rao giảng Tin Mừng. Với những lời rao giảng và phép lạ Người làm.
NĂM MẦU NHIỆM THƯƠNG: Nói về cuộc thương khó của Chúa Giêsu để hoàn tất công cuộc cứu chuộc nhân loại của người.
NĂM MẦU NHIỆM MỪNG: Nói về sự vinh quang của Chúa Phục Sinh, ngày khai sinh của Giáo Hội, với sự kiện Chúa Thánh Thần hiện xuống, sau đấy là việc Thiên

Chúa tưởng thưởng công lao đồng công cứu chuộc cho Đức maria.
 

B. Phần kinh đọc gồm:
 

a. Kinh Lạy Cha là kinh cầu nguyện chính Chúa Giêsu đã dạy.
b. Kinh Kính mừng là lời thiên sứ Gabriê và lời Thánh Elizabeth chào chúc Đức Mẹ (Lc 1:28, 41-42). Phần Thánh Maria Đức Mẹ Chúa Trời do Đức Thánh Piô V thêm vào năm 1569.
c. Kinh Sáng Danh cũng được ngài thêm vào.
Nói chung kinh Mân côi tuyệt diệu vì bắt nguồn từ trời cao, chính Đức Mẹ đã phán dạy và các Đức Giáo Hoàng, kể từ Đức Thánh Piô V đã không ngừng khuyến khích và dòng Thánh Đaminh đã nhiệt thành turyền bá sâu rộng.
 

3. THẦN LỰC KINH MÂN CÔI
 

Ngoài những ơn lạ Đức Mẹ ban nhờ thần lực của kinh Mân côi về phần hồn cũng như phần xác, lịch sử Giáo hội đã ghi lại 3 cuộc chiến thắng oanh liệt của Kinh Mân côi:
 

1. Đầu thế kỷ XII bè rối Albigensê nổi lên miền nam nước Pháp gieo lầm than và đau khổ cho dân nước Pháp. Mọi cố gắng của đạo và đời ngăn chặn bè rối tác hại này đã vô hiệu. Thánh Đaminh đứng ra khấn xin Đức Mẹ soi sáng cách nào để cứu vớt những tâm hồn sai lạc. Đức Mẹ đã hiện ra với ngài, Mẹ cầm một chuỗi Mân côi, dạy ngài cách đọc Kinh Mân côi và truyền cho ngài rao giảng như một phương thuốc linh nghiệm ngăn ngừa tội lỗi và sự lầm lạc. Quả nhiên, hơn 100 ngàn kẻ rối đạo đã từ bỏ sự lầm lạc, và rất nhiều người được thêm phấn khởi sốt sắng đọc kinh Mân côi.
 

2. Thế kỷ XVI quân Hồi Thổ Nhĩ Kỳ hùng mạnh, đe doạ xâm chiến toàn vùng miền đất Công giáo Âu châu. Trước mối nguy cơ đó, Đức Thánh Piô V truyền lệnh cho các giáo phận tổ chức một nghi thức cầu nguyện gọi là "việc cầu nguyện 40 giờ" gồm các cuộc cung nghinh Đức Mẹ và đọc kinh Mân côi. Khi thuỷ quân của Hồi giáo xuống vịnh Lépante để tràn sang Âu châu, và trong khi đô đốc Don Juan người nước Áo chỉ huy hải quân Công giáo ra nghinh chiến, Đức Thánh Piô V cùng với toàn thể giáo dân rước kiệu Mẹ và đọc Kinh Mân côi cầu cho các chiến sĩ Công giáo chiến thắng. Bỗng nhiên, tại vịnh Lépante gió đổi chiều làm lợi điểm cho các chiến hạm Công Giáo ào ạt tấn công đánh chìm các chiến hạm Hồi Giáo, làm cho bọn họ hoàn toàn bại trận ngày Chúa nhật 7-10-1571. Nói về cuộc chiến thắng vịnh Lépante nhờ Đức Mẹ Mân Côi, Đức Piô XI viết: "Khi quân lực Hồi Giáo kiêu hùng với những chiến thuyền hùng mạnh đe doạ khắp các nước Công Giáo Âu châu, Đức Giáo Hoàng (Thánh Piô V) kêu gọi tất cả giáo dân sốt sắng khấn xin Mẹ lành trợ lực, địch quân bị bại trận, các chiến thuyền của họ bị đánh chìm".
 

3. Sau cuộc chiến thắng vịnh Lépante, đạo binh Công giáo còn chiến thắng Hồi quân Thổ Nhĩ Kỳ tại Temeswar và Corfu ở ven biển Hy lạp đời Đức Clêmentê XI.
 

4. CHÍNH ĐỨC MẸ ĐÃ PHÁN DẠY
 

* Mẹ Maria phán dạy Chân phước Alanô: "Bất cứ ai trung thành đọc kinh Mân côi và suy ngắm những mầu nhiệm sẽ được ân thưởng. Mẹ sẽ xin cho họ được tha mọi hình phạt và mọi tội lỗi trong giờ họ chết. Điều đó rất dễ đối với Mẹ, vì Mẹ là Mẹ Vua Trời và Người gọi Mẹ là Đấng đầy ơn. Và vì đầy ơn, Mẹ có thể ban phát ơn phúc cho các con cái dấu yêu của Mẹ".
* Tại Lộ Đức, Đức Mẹ hiện ra với Bernađetta, đeo tràng hạt vàng ở cánh tay phải, và đọc kinh Mân côi với Bernađetta.
* Tại Fatima, Đức mẹ hiện ra với 3 trẻ em Lucia, Phanxicô và Giaxinta 6 lần từ 13 tháng 5 tới 13 tháng 10 năm 1917. Cả 6 lần Đức Mẹ đều thúc giục: "Các con hãy tiếp tục đọc kinh Mân côi hằng ngày". Ngày 13 tháng 10, Đức Mẹ xưng mình: "Ta là Đức Mẹ Mân Côi".
 

5. KINH MÂN CÔI THEO NẾP SỐNG ĐẠO VIỆT
 

Phép ngắm Rosa nguyên cội rễ,
Suy ơn chuộc tội loài người thế,
Tự sinh nhi tử, tử nhi sinh,
Công nghiệp vô cùng khôn xiết kể.
Lạy ơn Rất Thánh Đức Bà,
Xin vì phép ngắm Rosa thánh này,
Ban ơn soi sáng bởi trời,
Cùng ban sự sống đời đời cho con.
 

Kính thưa quý Cha và quý anh chị thân mến.
 

Vừa rồi là đoạn mở đầu của bản VĂN CÔI THẬP NGŨ SỰ THI CA, hay gọi nôm là VÃN MÂN CÔI, mà đến đầu thế kỷ 20 có nhiều nơi ở Việt Nam chúng ta vẫn còn đọc trong tháng 10 là tháng Mân Côi.
 

Với 4 câu thất ngôn và 4 câu lục bát, loại thi ca bình dân rất quen thuộc của mọi người dân Việt đã giải thích ý nghĩa của kinh Mân Côi mà chúng ta có thể diễn ra văn xuôi như sau: Việc nguyện ngắm kinh Mân Côi giúp cho ta suy niệm về cuộc đời của con nguời và ơn cứu chuộc của Chúa Giêsu Kitô. Xin Mẹ Maria qua kinh Mân Côi soi sáng cho ta tìm biết được sự sống đời đời.
 

Linh Mục Giáo Sư Cao Phương Kỷ, trong cuốn sách ĐẠO THIÊN CHÚA VÀ DÂN NƯỚC VIỆT có viết: "Đạo Thiên Chúa đã tìm cách HỘI NHẬP, hòa mình vào văn hóa dân tộc, một cách mạnh mẽ, và phong phú. Ngoài việc sáng tác ra "sách quốc ngữ, chữ nước ta", các nhà khảo cổ đã khám phá ra một kho tàng văn hóa rất quí giá về các tác phẩm Hán, Nôm và "quốc ngữ ", do các vị thừa sai và các văn nhân, thi sĩ công giáo sáng tác như: các Kinh, cung sách, vãn, tuồng, truyện, thi ca, tự điển.. Nhờ những tài liệu này còn để lại, người ta có thể hiểu biết về ngôn ngữ, phong tục, văn học Việt nam vào các thế kỉ 17, 18,19. Sự kiện văn hóa này minh chứng: Đạo Thiên Chúa không phải Đạo ngoại lai, nhưng ngay từ khi du nhập, đã tìm cách khai thác những giá trị, tinh hoa của văn hóa Việt Nam, để tô điểm cho niềm Tin mới. (3)
 

Một hiện tượng tôn giáo mà một số nhà nghiên cứu về khoa Xã hội học Tôn giáo (Sociology of Religions), muốn tìm hiểu: tại sao giáo dân Việt Nam vẫn kiên trì giữ Đạo cho đến ngày nay, mặc dầu trải qua 300 năm cấm Đạo, và giữa những cám dỗ vật chất, vô thần, vô tôn giáo của xã hội, của văn minh hiện đại?
....Danh nghĩa "giáo dân" ở đây được hiểu là những tín hữu ngoan đạo, siêng năng đọc kinh hằng ngày, dự lễ hàng tuần, thuộc lòng Kinh Bổn (sách Kinh và sách Giáo lý) để được xưng tội rước lễ, thêm sức, và chịu phép hôn phối. Cách đọc kinh phổ thông nhất là: lần Tràng Hạt, hay chuỗi Kinh Mân Côi. Điều đáng lưu ý là phần đông những giáo hữu này không được học hỏi nhiều về thần học, Kinh Thánh, và tu đức. Trong hàng ngũ 117 các Thánh Tử Đạo Việt nam, thì đã có 42 vị là giáo dân, và 1 vị là chủng sinh, và 16 Thày giảng; không kể, trong con số ước lượng 100 ngàn tín hữu chết vì Đạo chưa được Phong Thánh, thì hầu hết là các Dì Phước Dòng Mến Thánh Giá và giáo dân! Do đó, ta cần tìm hiểu nguồn gốc của sức mạnh tinh thần siêu việt bởi đâu mà ra. Dĩ nhiên, chính yếu là Ân Huệ của Chúa ban cho, nhưng cũng nhờ một phần nào vào yếu tố nhân bản tự nhiên như tín ngưỡng dân gian, thuần phong mỹ tục, giáo dục, văn hóa, hoặc cách tổ chức cộng đồng, phụng vụ, tập quán sống đạo, sinh hoạt Hội Đoàn."
Sự thi ca hóa các Mầu Nhiệm của kinh Mân Côi đã làm cho người ta mau thuộc, dễ nhớ, nhất là với thể lục bát hoặc thất ngôn, thật đơn sơ mộc mạc đã in sâu vào lòng mỗi giáo dân Việt Nam, dù là bình dân hay những người hay chữ. Cái tài tình của những vần thơ này là dù dùng lời văn mộc mạc, nhưng vẫn giữ và nói lên tính chất cao siêu của Lời Chúa.
 

Phải chăng vì vậy mà hạt giống Đức Tin đã bén rễ thật sâu vào lòng dân tộc Việt Nam, dù cơn phong ba khốc liệt của cơn bách hại kéo dài, không thể làm bật rễ đức tin mà trái lại còn làm cho nó bền vững và phát triển không ngừng. Rất tiếc vì thời gian không cho phép em đi sâu vào Bài Vãn Mân Côi này, xin quý anh chị cố gắng tìm đọc lại trong: "SÁCH KINH ĐỊA PHẬN HẢI PHÒNG, BÙI CHU, THÁI BÌNH ", người ta thường gọi là SÁCH TOÀN NIÊN, để thấy cái giá trị tuyệt vời của nó. Không chỉ có kinh Mân Côi mà nhiều kinh khác như: Kinh Cầu Chịu Nạn, Kinh Nguyện Giỗ, Kinh Cầu Đức Bà, Vãn Dâng Hoa cũng đã được thi ca hóa để đi sâu vào tâm tình Việt.
 

KẾT LUẬN:
 

Kính thưa Cha và quý anh chị, để kết luận, em xin kể một câu chuyện, chuyện này có lẽ đã quen thuộc với nhiều người, nhưng em nghĩ câu chuyện này nói lên giá trị của Kinh Mân Côi đối với mọi người, mọi giới và trong mọi thời đại, vì vậy xin mọi người cùng nghe lại.
 

Trên một chuyến xe lửa ở nước Pháp, sau khi xe lửa chuyển bánh, mọi người ổn định chỗ ngồi, có một ông cụ lấy từ túi áo ra một cỗ tràng hạt và bắt đầu lẩm nhẩm đọc kinh. Có một chàng thanh niên có vẻ như một sinh viên trí thức nhìn cụ già với con mắt khinh thường nhưng anh ta cố gắng nói với cụ già một cách lịch sự: "Thưa cụ, cháu có thể nói chuyện với cụ một chút không ?!" Cụ già khoan thai ngước nhìn chàng thanh niên nói: "Được chứ, vậy cậu muốn nói chuyện gì?" - "Thưa cụ, xin cụ thứ lỗi, thời đại ngày nay, với trình độ khoa học và kỹ thuật tiến bộ vượt bực như thế này, thiếu gì việc chúng ta cần biết, cần đọc, mà cụ còn ngồi lảm nhảm với chuỗi kinh vớ vẩn, lạc hậu như thế này. Nếu cụ muốn, cháu sẽ gửi đến cho cụ những tài liệu giá trị đó để cụ đọc." Cụ già mỉm cười và nói: "Tốt lắm, cám ơn cậu, xin cậu gửi những thứ đó cho tôi theo địa chỉ ở đây". Nói xong, cụ già rút tấm danh thiếp và đưa cho chàng thanh niên. Cầm tấm danh thiếp, chàng thanh niên sử sốt ngạc nhiên. Khi nhìn thấy trên tấm danh thiếp mang tên Louis Pasteur. Nhà bác học lừng danh thế giới, không ai là không biết đến tên ông.
 

Trước khi kết thúc, em xin chân thành cám ơn Cursillo Việt Nam Group đã giúp em nhiều tài liệu để soạn bài chia sẻ này. Từ lúc em gửi Email xin những tài liệu về Kinh Mân Côi, thì chỉ 2 tiếng đồng hồ sau đã có anh chị gửi tài liệu đến, cho đến những ngày gần đây, vẫn còn có nguời tiếp tục gửi nữa. Vì vậy, em xin giới thiệu với các anh chị Cursillo Việt Nam Group (CursilloVietnam@yahoogroups.com) và quý anh chị cũng có thể vào trang mạng: htt://members.cox.net/cursillovietnam. Ở những đây có nhiều tài liệu của Phong Trào Cursillo cũng như chúng ta có thể chia sẻ cảm nghiệm Đời Sống Ngày Thứ Tư với tất cả các Cursillitas trên khắp thế giới, chung lời cầu nguyện và trao đổi với nhau những tài liệu cần thiết như em đã làm để hoàn tất bài chia sẻ này.
 

Xin chân thành cám ơn cha và quý anh chị đã lắng nghe em chia sẻ.
 

Thân ái trong Thầy Chí Thánh.