SỐNG ĐẠO TRONG MÙA CHAY

Đáng - Loan

“Anh em hãy sám hối, vì nước trời đã gần đến” (Mt 3, 2)
 

Mở đầu cho Sứ điệp mùa Chay năm 2006 của Đức Giáo Hoàng Biển Đức (Benedictus PP. XVI), “Mùa chay là một thời gian đặc biệt cho cuộc hành hương nội tâm đến với Chúa là nguồn thương xót. Đây là một cuộc hành hương trong đó chính Chúa đồng hành với chúng ta qua sa mạc của sự nghèo khó chúng ta, nâng đỡ chúng ta trên con đường để chúng ta đi tới niềm vui mãnh liệt LỄ PHỤC SINH” (SĐ Mùa Chay, 31.1.07).
 

Kính thưa quý anh chị Cursillistas,
 

Hằng năm cứ mỗi lần mùa Chay đến, là mỗi lần nhắc nhở chúng ta “Ăn năn, Sám hối”, hoán cải chính đời sống bản thân để chúng ta trở thành một con người mới, xứng đáng là con của Thầy Chí Thánh, là Đức Giêsu Kitô Chúa chúng ta một cách trọn vẹn hơn, hầu có thể làm chứng nhân đắc lực cho “Thầy”, cho tình yêu của “Thầy” trong việc “Học đạo”, “Sùng đạo” và “Truyền đạo” đối với cuộc sống xô bồ của xã hội thời nay.

I. Lịch sử, mục đích và ý nghĩa “Mùa Chay Thánh”
 

a/ Lịch sử
 

- Mùa Chay được thiết lập từ Công đồng Nicée, năm 325.
 

- Trong những thế kỷ đầu của Giáo hội, Mùa Chay mang tính cách Cộng đoàn, việc thi hành sám hối và đền tội không thầm lặng và riêng tư cho mỗi người như ngày nay, mà diễn ra công khai trước Cộng đoàn nên việc giữ đạo của các tín hữu rất khó khăn, nghiêm ngặt. Nhiều trường hợp người phạm tội còn bị trục xuất khỏi Cộng đoàn trong một thời gian, lâu mau tùy từng trường hợp.
 

- Ngày Thứ Tư lễ Tro (áp tuần lễ đầu của Mùa Chay), Đức Giám Mục sở tại trước mặt đông đủ Cộng đoàn rắc một chút tro lên đầu những người phạm tội, rồi Ngài định rõ cho người phải phạt để thi hành...
 

- Từ thế kỷ V và VI trở đi Mùa Chay mới được Giáo hội thống nhất: khắp nơi Giáo hội cử hành Mùa Chay từ Chủ Nhật thứ 6 trước lễ Phục Sinh cho tới ngày Thứ Năm Tuần Thánh thì Mùa Chay chấm dứt.
 

b/ Mục đích
 

- Lúc khởi thủy, Mùa Chay chỉ có mục đích chuẩn bị cho những người sẽ lãnh nhận phép Rửa Tội (hoặc Tân Tòng) và để cho mọi người ăn năn sám hối.
 

- Ngày nay, người chịu tro được cho tất cả mọi tín hữu đã được rửa tội, các hối nhân không phân biệt người lớn hay trẻ nhỏ. Ngoài các Linh mục còn được đặc quyền cho các Thừa tác viên bôi lên trên trán ta một chút tro (thường là tro tàn đốt các thứ ảnh tượng khăn màn Thánh cũ nát không dùng nữa, và lá cũ của Lễ Lá năm trước). Khi xức tro, Linh mục hay Thừa tác viên đọc “Con hãy sám hối và tin vào Tin Mừng” (Mc 1, 15), như nhắc nhở chúng ta quay lại với Thiên Chúa, nhận ra được thân phận của mình và ý thức cuộc sống bây giờ chỉ là “tạm bợ”: “Vì từ đất, ngươi đã được lấy ra. Ngươi là bụi đất, và sẽ trở về với bụi đất” (St 3, 19).
 

c/ Ý nghĩa
 

Như ta đã biết, Mùa Chay Thánh bắt đầu Thứ Tư lễ Tro. (Dựa theo tài liệu: Ân Giang NSDC/Úc Châu – Mùa Chay 2006), (Tiên tri Giôna).
 

Pháp ngữ gọi “Mùa Chay” là “CARÊME”, từ này do La ngữ mà ra, là tiếng tắt của từ “QUADRAGESIMA” nghĩa là “40” (tức 40 ngày). Con số “40” (bốn mươi ngày) là con số biểu tượng, chỉ nhiều biến cố có tính lịch sử của Thiên Chúa giáo.
 

- Trước tiên, để dâng nước làm cơn đại hồng thủy, trời đã mưa liên tục đúng 40 ngày.
- Ông Môise đã ở trên núi Sinai cùng với Chúa suốt 40 ngày đêm để lãnh nhận 10 điều răn.
- Dân Do Thái được giải phóng khỏi Ai Cập, trên đường về Đất Hứa, đã phải di chuyển liên tục 40 năm trường trong sa mạc rồi mới tới Hứa địa Canaan.
- Tiên tri Elia cũng đã ở trên núi Sinai 40 ngày.
- Chúa chấp thuận cho dân Ninive 40 ngày để thống hối (triên tri Giôna) (thành Ninivê bị phá hủy năm 612 trước Công nguyên).
- David làm vua 40 năm (vua Giuda và Israel).
- Salomon làm vua cả Giuda và Israel cũng 40 năm.
- Chúa Kitô đã được thần khí Thiên Chúa đưa vào ở trong sa mạc 40 ngày đêm, để chịu thử thách và cám dỗ...
 

Mùa Chay Thánh khởi đầu vào Thứ Tư lễ Tro (hằng năm đều là ngày Thứ Tư trong tuần). Mùa Chay năm nay, 2007 bắt đầu vào ngày Thứ Tư 21.02.07 và chấm dứt vào ngày Thứ Năm Tuần Thánh 05.04.07 (sau Chúa Nhật lễ Lá).
 

- Mùa Chay (khi ta chịu Tro) nhắc nhở ta đến sự tử nạn của Chúa Giêsu Kitô, nhằm để cứu chuộc nhân loại đầy lỗi lầm, thiếu sót.
- Mùa Chay nhắc chúng ta nhớ lại thân phận mỏng dòn và yếu đuối của mình để chúng ta mau ăn năn sám hối, biết nhận ra mình được Thiên Chúa tạo ra từ bụi đất “... vì từ bụi đất, ngươi sẽ trở về với bụi đất” (St 3, 19).
- Mùa Chay còn nhắc chúng ta phải sửa đổi cái con người nhỏ nhoi, ích kỷ của mình thành ra một con người rộng lượng, bao dung hơn. Để ta: “biến đổi tâm hồn chai đá thành một tâm hồn mới thánh thiện, một trái tim thịt mềm... để đón nhận một trời mới...” (Ed 36, 26) là chính Đức Giêsu Kitô Phục Sinh.
 

II. Sống đạo trong Mùa Chay
 

Vậy, Mùa Chay là mùa sám hối; là lúc cần thanh tẩy và hoán cải tâm hồn đã chai đá; là thời điểm nhìn lại thân phận yếu đuối mỏng dòn của mình, là giây phút dừng lại để định hướng đời mình đang sống tốt hay xấu, cái gì cần phải sửa đổi. (Con người có tay – Trời có mắt) hay (Không có gì có thể che giấu được mãi dưới ánh mặt trời). Vì, thưa quý anh chị “Hoa tương lai nằm trong mầm hiện tại”. Để mỗi người bất toàn của chúng ta chuẩn bị cho xứng đáng tâm hồn đón Chúa Giêsu Kitô Phục Sinh, như Chúa đã phán: “anh em hãy sám hối, vì nướcTrời đã gần đến” (Mt 3, 2), câu Kinh Thánh chủ đề hôm nay.
Trong Mùa Chay Thánh này, chúng ta phải chuẩn bị tâm hồn bằng cách sống đạo như thế nào? Xin được phép đơn cử một vài khía cạnh:
a/ Sống đạo trong gia đình:
 

+ “Gia đình là tế bào của Hội Thánh” (ĐHV-495), ở đó có Chúa Giêsu hiện diện, sinh sống, chết, phục sinh cách mầu nhiệm trong các chi thể.
 

+ Cha mẹ có bổn phận dạy con cái cầu nguyện để gặp gỡ Thiên Chúa. Gương mẫu của cha mẹ là yếu tố cần thiết dậy con cầu nguyện. Chính vì thế, họ phải

làm gương trước để con cái noi theo. Nếu cha mẹ lơ là việc đạo đức, khó mà con cái có thể giữ đạo sốt sắng được (Tình yêu Thập giá – Suy niệm 23, 3).
 

+ Trong gia đình “Chính cha mẹ là những người đầu tiên phải truyền và giáo dục Đức tin cho con cái. Bằng lời nói và gương sáng, họ huấn luyện con cái sống đời Kitô giáo và làm việc tông đồ. Gia đình là đền thờ của Thiên Chúa, của Giáo hội. Nhờ yêu thương nhau dâng lời cầu nguyện lên Thiên Chúa” (Trích Sắc lệnh về Tông đồ Giáo dân, chương III, Các môi trường... khoản 11) và Chúa đã phán: “Cứ dấu này mà người ta nhận ra chúng con là môn đệ Thầy, là chúng con hãy yêu thương nhau” (Yn 13, 34-35).
 

b/ Sống đạo với chính mình:
 

Sống đạo với chính mình là chu toàn bổn phận và trách nhiệm, hài lòng với khả năng của Chúa ban để sống xứng đáng là con cái của Chúa.
 

• Phó thác: Vui vẻ chấp nhận thân phận và cuộc sống với đầy dẫy những thiếu sót và bất toàn. Tin tưởng vào sự quyền năng và quan phòng của Thiên Chúa.
   

• Làm gương sáng: Bằng đời sống đạo đức. Một hôm Thánh Phanxicô Assisi gọi một tu sĩ trẻ tuổi đến và bảo:

“Này thầy, ta đi giảng đạo nhé?”
Hai cha con ra đi, sau khi rảo chân khắp phố, Thánh nhân bảo thầy kia:
“Nào, ta trở về”.
Thầy ta ngạc nhiên hỏi:
-Thưa cha, thế bao giờ chúng ta mới đi giảng?
-Giảng rồi thầy ạ!
-Lạ! Chúng ta đã giảng chi đâu?
-Này nhé, ta đã giảng bằng sự nghiêm trang và tề chỉnh của chúng ta rồi đó.

• Đức tin: Đức Tin mang lại cho ta:

- Ơn cứu độ.
- Bình an hạnh phúc.
- Khả năng làm những việc phi thường.
- Ánh sáng soi dẫn những lúc tối tăm gian nan (ĐHV & Dẫn giải, trang 123)

• Làm việc tông đồ:

Chúng ta là chi thể của Nhiệm thể Chúa Kitô và Ngài luôn hiện diện trong Hội Thánh. Chúng ta phải luôn luôn thi hành sứ mạng Chúa Kitô trao ban để đem Chúa đến cho tha nhân; thánh hóa môi trường sống, làm cho Hội Thánh hiện diện giữa thế giới hôm nay càng ngày càng thêm phát triển.
 

c/ Sống đạo với tha nhân:
 

Môi trường “Truyền đạo” đối với Phong trào Cursillo là xã hội rộng khắp trong thế giới ngày nay; là mỗi Cursillistas phải có tinh thần đạo đức tốt, vì người sống đạo tốt mới có gương lành để thánh hóa được môi trường sống (đem đạo vào đời) “để thúc đẩy anh chị em chúng ta trên đường về với Chúa... những thành phần của Giáo hội Chúa đây, lòng đầy dũng cảm và tin tưởng có Chúa phù hộ, đang ước ao làm chiến sĩ nước Chúa” (Giờ Tông đồ, Chỉ Nam PT/Cursillo –Trang 60), là phải sống hài hòa để cảm hóa được tha nhân:
 

Thánh Phanxicô Salesiô là vị Thánh nổi tiếng hiền lành và có lòng tốt. Ngài có một người giúp việc nghiện rượu. Một hôm, anh trốn chủ ra quán nhậu say. Khuya về gõ cửa không ai mở cho, anh nằm lăn ra cửa mà ngủ. Nghe động, Thánh nhân ra mở cửa. Thấy anh nằm đó, Ngài liền nhẹ nhàng bồng lên phòng đặt trên chính giường của Ngài, còn Ngài thì đi ngủ chỗ khác. Giường êm khiến anh say ngủ luôn một giấc tới sáng. Vừa thức dậy, thấy mình nằm trên giường của chủ, anh ta hoảng hốt vội chạy đi tìm Thánh nhân, sấp mình xin tha thứ và hứa cải thiện, và anh ta đã giữ lời hứa (trích Đời Đáng Sống, LM Đỗ Bá Ái – trang 27).
 

d/ Tinh thần sống đạo trong Mùa Chay:
 

Kính thưa quý anh chị Cursillistas,
 

Trong Mùa Chay, Giáo hội thường nhắc nhở chúng ta: Ăn chay, cầu nguyện và bố thí.
 

1. Ăn chay: Lúc còn ở Tiểu học ở quê nhà; tuy còn nhỏ chưa đủ “tuổi luật định” để phải ăn chay, nhưng mẹ tôi bắt phải “kiêng thịt” (kiêng thịt các ngày Thứ Sáu trong tuần, Thứ Tư lễ Tro và Thứ Sáu tuần Thánh). Những ngày “chay tịnh” này mẹ tôi chỉ nấu cho ăn với thực đơn toàn rau, đậu hũ... xào bằng dầu thực vật. Nhưng mẹ đều chuẩn bị cho gia đình ăn ba bữa: sáng, trưa và tối như thường lệ. Tuy nhiên, vào các ngày “kiêng” kể trên mẹ nhắc cả nhà: Bữa sáng chỉ uống và ăn chút cháo nhẹ, bữa trưa ăn thật no và bữa tối cũng ăn chút gì nhẹ lót lòng thôi. Khi tôi thắc mắc về chuyện này (thắc mắc tuổi thơ ấu), mẹ tôi nói: “Ăn chay” thì không được ăn no ba bữa, phải giữ luật” (đó là quan niệm của mẹ tôi ngày xưa về “ăn chay”).
Theo tác giả (Ân Giang – NSDC/UC – Mùa Chay 2004):
 

- “Giữ Chay” là giảm bớt về lượng và về phẩm trong việc ăn uống. Luật giữ chay áp dụng đối với những người từ 14 tuổi tròn trở lên. Việc kiêng thịt thì cho các tín hữu từ 21 tuổi tới 60 tuổi tròn.
 

- Ngày ăn chay thì ban sáng được ăn một bữa nhẹ. Bữa chính ăn vào buổi tối.
 

- Ngày nay luật ăn chay và kiêng thịt vẫn còn áp dụng, nhưng đơn giản và nhẹ nhàng khoảng từ nửa thế kỷ trở lại đây (Mùa Chay 2004).
Tuy nhiên, đối với chúng ta – sống đạo với tinh thần Mùa Chay mới là vấn đề thiết yếu: “... Khi ăn chay, anh chị em chớ làm bộ rầu rĩ như bọn đạo đức giả, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm, để không ai thấy anh chị em là ăn chay trừ Thiên Chúa chúng ta, đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả công cho anh chị em” (Mt. 6, 16-17-18). Giữ chay trong Mùa Chay cho ta thấy có cơ hội thấy sự khát và đói Thiên Chúa, đói khát Lời Chúa. Đổi mới tâm hồn thật sự để ta trở thành một con người hoàn toàn mới: “Chẳng ai xé áo mới lấy vải vá áo cũ, vì như vậy – không những họ xé áo mới mà miếng vải mới cũng không ăn với áo cũ” (Lc 6, 36).
 

2. Cầu nguyện:
 

Cuối năm 1981, chiếc ghe buồm dài khoảng 14 thước, rộng khoảng hơn 3 thước, chở 66 người vượt biên xuất phát từ bên trong hải cảng Cam Ranh – trong đó có tôi, người ta gọi tôi là vượt biên theo diện “canh me” (khác với diện vượt biên “đầu tiên” là “tiền đầu”). Trên ghe (không chạy bằng máy) chúng tôi có thể coi là một “cộng đồng” hòa hợp tôn giáo: Công giáo, Phật giáo... khoảng vào khuya đêm thứ ba, bầu trời bao phủ một màu đen (gần 30 Tết Âm lịch – không trăng) xung quanh là biển trời nước mênh mông. Chiếc ghe đột nhiên vướng vào bãi san hô ngầm (tiếng chà sát nghe sột soạt). Tất cả đều đồng thanh vang lên lời hợp tấu “cầu nguyện” cộng với tiếng khóc thét của vài đứa nhỏ khát sữa mẹ: “Lạy Chúa, Nam mô, Lạy Mẹ Maria, A di đà Phật, Ôi! Lạy ba Đấng... xin cứu chữa, xin độ trì chúng con... (có ai thì thầm thề hứa gì trong bụng với các Đấng thiêng liêng không thì chỉ có ... trời mới biết). Tuy vậy, năm ngày bốn đêm các Đấng cũng nhận lời, ghe tấp vào đảo Balabac – Phi Luật Tân. Ở trại tỵ nạn bình an được ít hôm (sau đó có lẽ Chúa – Phật đã đi vắng) vì quyền lợi, một số người quay ra cãi vã nhau y như hội mổ bò. Lúc khốn khó nguy nan khác với lúc bình an vô sự là thế đó!?
 

Thiết nghĩ, sống đạo trong Mùa Chay với “tinh thần cầu nguyện” là: sống hiệp nhất với Chúa “cầu nguyện là nền tảng thiêng liêng” (ĐHV/120-137-147) hay: “Thứ nhất là cầu nguyện, thứ hai hy sinh, thứ ba mới đến hoạt động” (ĐHV 119). “Cầu nguyện” là nâng lòng lên với Chúa... Rất nhiều cách để “cầu nguyện”.
Một ngày kia, Cha Thánh Vianney gặp một ông già nông dân vào nhà thờ viếng Chúa khi đi làm. Cha tò mò quan sát: Ông già không đọc kinh gì, chỉ im lặng nhìn Chúa.
 

-Sao ông không đọc kinh? Ông làm gì ở đó?
-Je le vois et il me voit, ca suffit. (Con nhìn Chúa. Chúa nhìn con, thế là đủ rồi).
 

Cầu nguyện là thưa chuyện với Chúa:
Anh Jim ngoan đạo, sáng nào cũng thế. Khi đi ngang qua nhà thờ, anh ghé vào viếng Chúa chỉ với câu này: “Lạy Chúa, Jim đây”. “Cầu nguyện” là dâng lên Chúa tất cả mọi sự vui buồn sướng khổ đời ta “... từ khởi sự cho tới hoàn thành, đều nhờ bởi ơn Chúa...” (Kinh Sáng Soi). Là người Công giáo sống đạo, ta không thể thiếu sót hoặc lơ là việc cầu nguyện. “Vậy anh chị em hãy tỉnh thức và cầu nguyện luôn, hầu đủ sức thoát khỏi mọi điều sắp xảy đến và đứng vững trước mặt Con Người” (Lc 21, 36).
 

Thánh Francois de Sales nói: “Nếu một em bé thấy con chó dữ đàng xa đang hung hăng chạy tới em, em sẽ làm gì? Chạy trốn ư? Không thể được vì em chưa đi vững. Em sẽ làm gì? Em la lên, em gọi mẹ đến: Mẹ em bênh vực và cứu sống em”.
 

Em bé chính là mỗi người chúng ta với sức riêng mình. Không thể tiến đến một bước để tới con đường phần rỗi. Con chó dữ chính là ba địch thù lợi hại của linh hồn: ma quỷ, thế gian, xác thịt. Phải làm gì? Phải kêu cứu, phải “cầu nguyện”. Nếu không đời chúng ta sẽ hỏng mất (Cơ sở Truyền thông Dân Chúa).
 

3. Bố thí:
 

Phần này chỉ xin đan cử một vài mẩu chuyện để biết ý nghĩa và ơn ích của nghĩa cử bác ái là làm việc “bố thí”.
 

a) Tại Ấn Độ, có một người kia rất nghèo. Ông ta lại bị bệnh tật nữa, ông đi xin ăn sống qua ngày. Ngày kia đang đi lang thang trên đường, bỗng có một chiếc xe lộng lẫy ngừng lại bên ông. Người chủ xe có vẻ rất giầu. Bác hành khất vui mừng... Nhưng ông lầm to; người kia thay vì bố thí cho ông, lại ngửa tay nói:
 

– Này bác, có gì ăn được cho tôi ăn với?
 

Uất người lên, ông ta mở bị chọn một hạt thóc nhỏ trao cho ông nhà giầu kia, rồi đứng dậy đi thẳng, miệng không ngừng chửi rủa.
Tối hôm đó, khi mở bị ra lấy gạo nấu cơm, ông ngạc nhiên thấy trong bị gạo một viên ngọc quý. Ông thầm nghĩ, giá mình cho nhiều thì có phải là sẽ nhận được nhiều hơn không?
 

b) Cách cho quý hơn của cho:
 

Người ta kể rằng, một ngày kia Chúa Giêsu giả làm người hành khất đi ăn xin. Chiều đến, Ngài rảo bước qua các biệt thự xin trọ qua đêm. Kẻ thì bảo vào chuồng ngựa mà ngủ; kẻ nói xuống vựa lúa; kẻ khác bảo chui vào gầm cầu thang... nhưng xem ra bác hành khất không thèm nhận những tấm lòng tốt đó. Bác ra xóm lao động xin trọ và được lối xóm tiếp đãi tử tế, cho ăn và ngủ chung phòng.
 

Sáng hôm sau thức dậy, bác ta biến đâu mất, nhưng gia chủ thấy một bức thư, trong đó ghi câu: “Các con là bạn hữu của Đức Kitô”.
Sau này mấy kẻ nhà giầu nghe biết rất lấy làm hổ thẹn.
 

c) Cách làm phúc:
 

Có ba loại người làm phúc theo ba lối khác nhau:
 

Hạng nhất ví như cục đá, hễ muốn được gì thì phải lấy búa mà đập, song chỉ được đá vụn và tia lửa nẩy ra mà thôi. Hạng nhì ví như bọt biển, muốn được nước phải bóp. Hạng ba ví như tảng mật ong, không cần đập hay bóp, tự nhiên cũng được mật ong.
 

-Hạng nhất là kẻ cứng lòng và hà tiện, nếu không bị ép thì không chịu cho hoặc bố thí chút gì. Hạng nhì là kẻ có lòng tốt, hễ quyên thì cho, càng quyên càng cho. Hạng ba là hạng vui lòng mà cho một cách ngọt ngào, chớ không đợi ai phải hỏi. (Truyện vui, Cơ sở Truyền thông Dân Chúa).
Vậy, kính thưa quý anh chị Cursillistas,
 

Trong mùa Chay Thánh năm nay (2007), ngoài việc hãm mình chay tịnh phần xác; tinh thần Mùa Chay của quý anh chị hay đúng hơn, tất cả mọi người chúng ta muốn thuộc vào hạng người nào qua câu truyện trên đây?
 

III. Thay lời kết:
 

Xin được ghi lại hai “Sứ điệp Mùa Chay” gởi cho các tín hữu trên toàn thế giới của hai vị Giáo Hoàng đáng kính:
 

- “Sự cám dỗ ngày nay là qui Kitô giáo về sự khôn ngoan thuần túy con người, một ngụy khoa học của hạnh phúc. Trong thế giới tục hóa nặng nề của chúng ta, đã xảy ra “Sự tục hóa từ từ đến việc cứu rỗi” đến nỗi người ta ra sức vì lợi ích con người, nhưng con người bị cắt cụt... nhưng chúng ta biết rằng Chúa Giêsu đã đến mang “Sự cứu rỗi vẹn toàn” (Redempotoris Mission, 11 – GH John Paul II).
 

- “... Mùa Chay đặt trước chúng ta, hướng về sự chiến thắng của Chúa Kitô, chúng ta hãy trở về với Ngài, cảm nghiệm lòng thương xót của Người qua Bí tích Hòa giải. Với Đức Maria “nguồn sống động hay hy vọng” (Dante Alighieri, “Paradiso” XXXIII, 12) chúng ta phó thác cuộc hành trình Mùa Chay chúng ta, ngõ hầu Mẹ dẫn chúng ta tới Con Ngài” (Mùa Chay 2005, GH Benedictus PP. XVI).
Thân ái kính chúc tất cả Cursillistas chúng ta “sống đạo” đích thực trong hồng ân của Thầy Chí Thánh trong Mùa Chay này, và chuẩn bị tâm hồn cho thật xứng đáng để đón nhận Chúa Kitô Phục Sinh: “Anh em hãy sám hối, vì nước Trời đã gần đến” (Mt 3, 2).
Decolores
 

Tài liệu tham khảo:
-ĐHV2DG, Cố HY Nguyễn Văn Thuận
-(NSDC/UC – Mùa Chay 2004)
-(Tình yêu Thập giá – LM Canut Nguyễn Thái Hoạch)
-(Truyện vui – Cơ sở Truyền thông Dân Chúa)
-Tiên tri Giô-na.