GIÀ TRẺ, TRẺ GIÀ

Tom
 

 Thời trước năm 1975, tôi rất thích chương trình thoại kịch của nữ nghệ sĩ Kim Cương. Chương trình này thường diễn những vở thoại kịch xã hội có nội dung thật hay và xây dựng. Chương trình còn có sự cộng tác của các nghệ sĩ tên tuổi, trong đó tôi khoái nhất Kim Cương, "sao" của tôi đấy quý anh chị ạ.
 

Nghệ sĩ Kim Cương có cái tài đóng vai nào cũng được, già trẻ lớn bé gì cô cũng nhập vai tốt và thành công tuốt tuồn tuột. Đặc biệt tôi mến phục tài cô khi đóng những vai trẻ trung, nhỏ bé. Cùng với sự hóa trang, cô diễn xuất hết sức hồn nhiên. Những người không biết cô, chắc chắn không thể nghĩ cô đã có tuổi đến như vậy. Cuộc đời các nghệ sĩ sân khấu cũng có những điều hay, được sống với nhiều vai trò trong xã hội, dù chỉ là khoảnh khắc trên sân khấu.
 

Trong thực tế cuộc đời, có nhiều người trẻ vì hoàn cảnh đưa đẩy phải làm người già, làm "ông cụ non".
Ngược chiều với thế giới phát triển chưa từng có trong lịch sử nhân loại ngày nay, vẫn còn biết bao em bé không được hưởng những điều kiện tối thiểu để phát triển, thậm chí có biết bao em bị cướp mất vẻ tươi mát hồn nhiên của tuổi thơ. Các em bé này đã bị hoàn cảnh đời sống, hoặc gương xấu, hoặc sự tàn nhẫn của người lớn biến thành những người già trước tuổi: chúng cũng nghi ngờ, khép kín, cũng tính toán bon chen, cũng mánh lới, ích kỷ và thô lỗ cộc cằn. Trong nhiều thành phố trên thế giới, có lẽ hiện có hàng triệu em bé bị đẩy ra ngoài đường, sống vất vưởng, bị ngược đãi, bị bóc lột trong lao động hay bị khai thác tình dục và bị lôi kéo vào những tổ chức tội phạm của người lớn.
 

Thời gian qua, tôi có dịp được đọc các bài ký sự cảm động của linh mục Martinô Nguyễn Bá Thông. Cha Thông còn trẻ, đang sống bên Hoa Kỳ nhưng rất quan tâm tới tuổi trẻ Việt Nam. Mấy năm trước, nhiều lần cha trở về Việt Nam tìm cách sống hòa đồng với các em bụi đời, và đã có một số bài thuật lại những cuộc đời khốn khổ này. Hơn thế, gần đây cha đã sang tận Cam Bốt tìm hiểu thực trạng các em gái Việt Nam bị bán làm nô lệ tình dục. Đau thương, kinh hoàng quá sức. Quý anh chị có thể tìm đọc nơi trang web của ngài: www. hayyeuthuongnhau.org
 

Đặc biệt ngược lại, nhiều người già muốn trở lại tuổi trẻ thanh xuân, "cải lão hoàn đồng".
Có người muốn trẻ hóa, muốn là dân chơi thứ thiệt, đã sống theo trào lưu của giới trẻ bất chấp chuyện đúng sai. Họ ráng tranh thủ hưởng thụ cho kịp, "nếu không chơi thiệt ấy ai bù" (NCT), bằng những "canh bạc thâu đêm, trận cười suốt sáng" cùng với những nô lệ lạc thú khác. "Yêu cuồng sống vội" kiểu này thì sớm mà... chết tốt, giống như trường hợp một siêu sao bóng đá mới đây mất cả chì lẫn chài. Chỉ trong một tuần, anh đánh mất tất cả từ người yêu, tiền tài và danh tiếng chỉ vì lối sống bồng bột sai lầm.
 

Gần đây tôi vẫn theo dõi chương trình y tế "trẻ mãi không già" của đài phát thanh Sắc Tộc SBS, nhằm giúp thính giả hiểu rõ hơn về cơ thể con người, từ đó có những tập luyện đối phó với sự thoái hóa của tế bào, của cơ bắp...
Thời buổi này, với kỹ thuật tân kỳ của ngành giải phẫu thẩm mỹ, hình dạng bên ngoài được trẻ lại cả chục tuổi là chuyện nhỏ, dễ như ăn cơm sườn. Lâu lâu coi những đĩa DVD ca nhạc, tôi thấy nhiều ca sĩ mãi từ thuở xa xưa, sao mà vẫn còn dáng dấp như ngày nào - không mấy bị tàn phai theo thời gian, vẫn còn căng, vẫn còn mọng. Các chị bảo tôi, đó là nhờ bàn tay khéo léo của các bác sĩ thẩm mỹ đó! Quan sát kỹ tôi thấy đúng thế, dù tinh vi thế nào, cái trẻ, cái đẹp đó vẫn không hẳn tự nhiên, vẫn còn phảng phất nét giả tạo, đôi khi rất lộ liễu.
 

Và quan trọng hơn, dù tôi có hóa trang, có thay đổi cắt xén để trẻ trung thế nào đi chăng nữa, thì cũng chẳng thay đổi được lý lịch đã có sẵn trong giấy khai sinh, và tới ngày tới tháng thì cũng thẳng cẳng, xuôi tay. Cái màn "cải lão hoàn đồng" chẳng hề có. Có chăng là như lão ngoan đồng Châu Bá Thông trong bộ Anh Hùng Hùng Xạ Điêu mà chớ: Thân xác già nua râu tóc bạc phơ, nhưng tâm hồn và lối sống trẻ trung yêu đời mới quý.
 

Đại Hội lần thứ nhất của phong trào ngành Việt Nam Úc châu tổ chức tại Brisbane năm 2001 để lại cho tôi nhiều kỷ niệm và ấn tượng khó quên. Ngày đó phong trào được đón tiếp một vị khách bất ngờ: Đức cha F.X. Nguyễn Văn Sang, giám mục địa phận Thái Bình. Trong bữa ăn tối mừng kỷ niệm ngày 43 năm linh mục và 20 năm giám mục của ngài, ngài đã nói:
 

"Soi gương thì thấy đã già,
Soi lòng lại thấy còn là thanh niên".
 

Tôi rất tâm đắc với câu thơ này và muốn sống mãi như vậy. Đó cũng là điều tôi vẫn thường nghĩ.
Tôi vẫn thường nghĩ vậy vì cá tính tôi thích con nít lắm, thích tới mức thời chưa có vợ mà đã muốn nuôi con nuôi, làm bà chị dâu la quá chừng: "Chú làm như vậy ai mà tin đó là con nuôi, rồi ai dám lấy chú nữa!"
 

Tôi vẫn thường nghĩ vậy vì có nhiều dịp gặp gỡ bàn bè cùng lớp cùng trường. Mỗi dịp gặp nhau là chuyện trò nổ như bắp rang, những kỷ niệm thời xa xưa được nhắc kể lại xem ra chẳng bao giờ dứt. Sống nhiều với quá khứ cũng dễ làm tôi có cảm tưởng còn trẻ lắm, mấy chục năm đã qua mà ngỡ tưởng như hôm nào!
 

Tôi vẫn thường nghĩ vậy vì thích gần gũi, sinh hoạt với giới trẻ. Ai có ý kiến ý cò gì, tôi cứ cặp chung với một cháu bé, hai bác cháu cộng chung tuổi lại rồi chia đôi thì tuổi đâu đã già!? Ở nhà tôi cũng thích đùa giỡn với con cái, nhất là khi chúng còn thơ bé.
 

Thế nhưng giờ đây bình tâm soi kỹ lòng lại, quả khó còn là thanh niên.
 

Với tuổi đời và kinh nghiệm chồng chất, đã cảm nghiệm thấy các giới hạn của con người, tôi có khuynh hướng an phận, không còn cái đam mê, cái nhiệt tình của tuổi trẻ; không còn muốn mạo hiểm thử nghiệm mọi thứ có thể được. Giờ này vẫn thích gần gũi, sinh hoạt với giới trẻ, có thể đó là dịp để nhớ lại "những ngày xưa thân ái" đấy chăng? Hay đó chỉ là khuynh hướng muốn nâng đỡ, tiếp sức cho giới trẻ mà thôi? (vì làm gì còn sức để mà "đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên"). Tôi hằng ngưỡng mộ Đức cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô II trong nhiều lãnh vực, mà sức lôi cuốn đối với giới trẻ là một. Tôi hiểu ngài phải có tâm hồn trẻ trung lắm mới có hấp lực mạnh mẽ với giới trẻ như vậy. Thật lạ lùng khi cụ già run lẩy bẩy lại là một "siêu sao" của giới trẻ. Tôi cần tìm hiểu hơn và học hỏi nơi ngài.
 

Bệnh tật giai dẳng cũng là trở ngại ngăn trở tôi giữ được tâm hồn trẻ. Những hậu quả của bệnh tật lúc nào cũng hiện diện như muốn cảnh báo "tôi đã hết thời", từ đó vi khuẩn mặc cảm dễ dàng tung hoành đánh phá, làm cằn cỗi đi không những con người mà cả tinh thần nữa.
 

Ở nhà tuy vẫn thường đùa vui với con cái, nhưng đó chưa hẳn là đã trẻ hóa, vì vẫn có những cái nhìn khá xa con cái. Trách nhiệm của người gia trưởng nơi xã hội xa lạ này đã gò bó bớt sự tươi trẻ tôi muốn lại. Tôi vẫn có cái cảm giác không an tâm với con cái như mẹ tôi đối với tôi ngày xưa. Tư tưởng của hai thế hệ quả là có gần nhau hơn, nhưng vẫn chẳng hề sát lại được. Con cái vẫn coi tôi là cổ hủ. Tôi vẫn coi con cái là hơi quá trớn.
 

Còn việc yêu thích trẻ nhỏ chưa chắc đã có tâm hồn trẻ, nếu không sống và có những tâm tình của các trẻ nhỏ, điều mà Thầy Chí Thánh đã nhiều lần nhắc tới.
 

Tôi hiểu Thầy không những yêu mến trẻ em, mà còn lấy chúng làm mẫu mực cho người lớn nữa: "Ai không đón nhận Nước Thiên Chúa như một trẻ nhỏ thì sẽ chẳng được vào" (Mc 10, 15) như ý lực sống cho tháng này.
Chắc chắn Thầy không muốn tôi muôn đời vẫn là con nít. Muốn vào Nước Thiên Chúa cũng phải chọn lựa, phấn đấu cam go và dũng cảm lắm chứ, vì thường xuyên phải chết đi chính mình. Nhưng trẻ nhỏ vẫn là mẫu mực cho tôi dưới một khía cạnh căn bản.
 

Thầy xuống thế để rao giảng Thiên Chúa là tình yêu. Thầy thiết lập Nước Trời trong đó con người sống với Thiên Chúa như con thảo với cha hiền, và với nhau như anh em một nhà.
 

Người lớn vì quá nhiều va chạm trên đường đời, nên thường kỹ lưỡng và tính toán hơn thiệt. Họ hay nhắm đến những lợi ích cụ thể và nhìn kẻ khác một cách thận trọng, trừ khi kẻ ấy đã là bạn hữu. Lòng họ thường cố chấp và cứng cỏi. Trong đời rao giảng, Thầy không ngừng vạch ra cho thấy một thái độ hết sức nguy hiểm, đó là thái độ của người Biệt phái và Kinh sư: kiêu căng tự mãn, cho mình là quan trọng và đầy công đức, không những trước mặt anh em mà cả trước mặt Thiên Chúa. Chính thái độ đó làm cho họ xa với Nước Thiên Chúa nhất.
 

Còn trẻ nhỏ thì dễ dàng tin cậy, phó thác và cởi mở đón nhận. Trẻ nhỏ nhìn mọi sự trong liên quan với cha mẹ. Mọi sự đến với em qua cha mẹ, vì thế mà em cảm thấy an toàn. Các em nhỏ lúc nào cũng muốn gần gũi bên cha mẹ để mà nhõng nhẽo, muốn được chiều chuộng. Nói cho cùng, điều Thiên Chúa đòi hỏi nơi tôi, chính là điều tôi vẫn đòi hỏi nơi con cái mình: lòng tin tưởng phó thác và yêu mến.
 

Mỗi lần nói đến tinh thần trẻ thơ, tôi lại liên tưởng ngay đến các nữ tu.
Liên nhóm chúng tôi có cơ duyên với các nữ tu dòng thánh Clara đã hơn 16 năm qua. Chúng tôi vào đan viện hằng tháng để chầu Thánh Thể và có nhiều dịp khác tiếp xúc với các Soeur. Các Soeur hầu hết đã rất lớn tuổi, nhưng nhìn vào là thấy ngay nét đơn sơ, khiêm tốn và an bình của các trẻ nhỏ. Tôi có cảm giác khi Chúa thương gọi, các Soeur sẽ như các thiên thần bé nhỏ bay thẳng ngay vào lòng Chúa. Mỗi lần đến đây, chúng tôi đều được hưởng lây những tâm tình này, và có lẽ đó cũng là một động lực giúp chúng tôi kiên trì trong thời gian dài như vậy.
 

Tôi ước mong và cứ cố gắng để học theo các Soeur, để sống cho được như các cụ ta vẫn bảo: "một già một trẻ bằng nhau". Sự cố gắng này hơi gay go, tôi khó mà tự lực cánh sinh, nhưng phải nhờ đến bàn tay khéo léo của bác sĩ thẩm mỹ Giêsu, để được sống trẻ thật trên đường đời chứ không phải giả tạo trên sân khấu.
 

Chắc chắn tôi còn phải học hỏi nhiều điều nơi tuổi thơ trong thái độ đối với Chúa và đối với nhau. Chắc chắn không những tôi vẫn phải yêu thích trẻ em, mà còn không được làm hư hỏng trẻ em, cũng như nhớ đến những em đang là nạn nhân của người lớn, để làm gì đó góp phần cho các em "được sống và sống dồi dào" như quyền lợi của các em đáng được hưởng.

5/2008