AMERICAN SAMOA – CUỘC HÀNH TRÌNH CHAN HÒA TÌNH NGƯỜI

Antôn Nguyễn Hữu Tâm

“Chúc anh có được chuyến công tác thành đạt, đón nhận nhiều ơn Chúa, được Ngài luôn che chở và hướng dẫn”. Đó là lời chúc và chào tạm biệt của Anh Tràng lúc dừng xe tại phi trường Brisbane. Thật vậy, cám ơn Anh Tràng với lời cầu chúc thật cần thiết cho tâm trạng của tôi trong những ngày vừa qua.
 

Như chúng ta đã biết, Vùng Á Châu và Thái Bình Dương đang phát động chương trình đưa Phong trào Cursillo vào đảo quốc American Samoa. American Samoa là một đảo quốc nằm cạnh Samoa, một trong những đảo thuộc vùng biển Thái Bình Dương. Trong thời kỳ thế chiến thứ hai, hải cảng Pago Pago của đảo quốc này đã là một địa điểm chiến lược quan trọng với một số đông dân Mỹ và Au Châu cư ngụ. Ngày nay, đại đa số cư dân thuộc các sắc dân địa phương thuộc Polynesian. Từ hơn một thập niên trở lại đây, người Công giáo tại đảo quốc này bị nhiều chi phối từ xã hội, đặc biệt là nam giới, từ đó nhiều người sống với niềm tin lung lạc, sống buông tha với chiều hướng sa đọa. Qua nhận định của anh Louis Cenac, đa số những người đến nhà thờ dự thánh lễ là phụ nữ và trẻ em, nam giới thường đến và tụ tập tại các công viên ăn uống mà không vào nhà thờ. Mặt khác, có nhiều người Công giáo đã theo các nhóm đạo khác vì nhiều lý do khác nhau.
 

Từ những sự kiện trên, trong những tháng cuối năm 2008, Đức Giám Mục của đảo quốc này là Đức Cha Weitzel đã nhờ anh Louis Cenac, một Cursillista đã đự Khóa Ba Ngày tại USA trước đây và là Cursillista duy nhất tại đây, liên lạc và kêu gọi sự giúp đỡ của Phong Trào Cursillo Vùng Á Châu & Thái Bình Dương để đưa Phong Trào Cursillo vào đảo quốc này. Một dự án cho chương trình đưa Phong trào Cursillo vào American Samoa đã được bàn thảo và lên khuôn. Chương trình được khởi đầu bằng chuyến thăm viếng American Samoa đầu tiên của anh Juan Ruiz – Chủ Tịch Phong Trào Cursillo Thế Giới và anh Nguyễn Hữu Tâm – Điều Hợp Phong Trào Cursillo Vùng Á Châu và Thái Bình Dương. Anh Juan Ruiz bay thẳng đến American Samoa với hãng Hawaiian Airlines; còn tôi đi từ Australia đến phi trường Apia thuộc Samoa rồi sau đó chờ đổi qua máy bay nhỏ để bay đến phi trường Pago Pago thuộc American Samoa.
 

Trưa ngày 20/2, tôi rời Brisbane và đến Sydney vào buổi chiều cùng ngày, được đưa sang phi trường quốc tế để kịp giờ cho chuyến bay đến thành phố Apia, thủ đô của nước Samoa, đây là trạm dừng chân nghỉ qua hai đêm để rồi sau đó đáp chuyến bay nhỏ trong vòng 40 phút mới đến Pago Pago là thủ đô của đảo quốc American Samoa.
 

Chuyến bay của hãng hàng không Pacific Blue đáp xuống phi trường Apia vào lúc gần 1 giờ sáng, tại khu vực arrivals, thật nhiều những bác tài xế taxi bao quanh khách mới đến để cạnh tranh tìm mối cho cuốc xe. Tôi nhìn quanh tìm kiếm người của motel đến đón với tấm bảng nhỏ ghi tên của tôi. Chờ hoài vẫn không thấy người nào mang tấm bảng như được căn dặn, nhìn đồng hồ thì đã gần 2 giờ sáng, phi trường càng lúc càng vắng người, mấy bác tài xế taxi lúc đầu vẫn cứ bám chặt lấy tôi, tôi thật sự hoang mang và bắt đầu lo vì đang trong đêm thanh vắng một thân một mình tại một nơi chưa từng đến và không quen biết một ai. Ngay lúc đó, một cảnh sát viên tiến về phía tôi và hỏi tôi đang đợi ai? Sau khi nghe trình bày, anh đề nghị tôi nên đi taxi chớ không nên chờ đợi thêm vì đã khuya. Như được hướng dẫn trên internet trong trang Smart Travellers, tôi nhờ anh cảnh sát chọn cho tôi một taxi để đi và anh đã vui vẻ làm ngay cùng với việc thông qua giá cả cho anh tài taxi. Cảm tạ Chúa đã cho tôi đến được khu nhà tạm trú an toàn sau gần 45 taxi.
 

Tôi tạm gọi đây là khu nhà tạm trú vì không sao so sánh được với hotel hoặc motel mà chúng ta thường biết đến, đây là dãy nhà hai tầng gồm những phòng ngủ nhỏ nằm bao quanh một khu vườn nhỏ dễ thương. Từ hành lang của phòng ngủ tầng lầu trên, ta có thể tham quan được sinh hoạt người và xe cộ đi lại trong thành phố cũng như khung cảnh thanh bình của hòn núi nhỏ và khu đồng trống xa xa. Lý do tôi chọn khu nhà tạm trú này là vì tôi muốn tìm hiểu và làm quen với gia đình chủ nhân là những người gốc gác Samoan. Thật vậy, trong hai ngày cư ngụ tại đây, tôi như được đón tiếp và giúp đỡ từ những người bạn mới trong cung cách đơn sơ, mộc mạc và chân tình. Hình như họ chậm chạp khi phải tính toán điều gì, nhưng thật nhanh nhẹn khi được nhờ giúp đỡ trong mọi việc.
 

Hai ngày sau, với hơn 40 phút bay, chiếc phi cơ nhỏ 15 hành khách từ từ đáp xuống phi trường Pago Pago, đây là một phi trường nhỏ và thật vắng lặng vì ngoài những chuyến bay thông thương với Samoa, hàng tuần chỉ có duy nhất hai chuyến đến rồi đi của hãng hàng không Hawaii Airlines mà thôi. Ngay từ buổi chiều mới đến, anh Louis Cenac đưa tôi đến thăm gia đình ông bà Svene và Letia và được thưởng thức một buổi chiều Chúa Nhật theo đúng phong tục truyền thống của Samoan, một buổi chiều họp mặt trò chuyện với thân nhân và bạn bè, sau đó cùng nhau chuẩn bị cho một buổi cơm tối thịnh soạn với nhiều món ăn thuần túy dân tộc. Ong Svene gốc người Thụy Sĩ theo cha mẹ đến định cư từ thuở nhỏ và nhận American Samoa là quê hương, gia đình ông là một gia đình Công giáo đạo gốc từ thời xa xưa. Được biết Svene là một điêu khắc gia nỗi tiếng tại đây, tất cả những ảnh tượng và khung ảnh gỗ bên trong nhà thờ chánh tòa đều do Svene chạm trổ, kể cả hang đá thật lớn bên khu vườn nhỏ cạnh hiên nhà thờ với ảnh tượng gia đình Thánh gia cũng là sản phẩm nghệ thuật của Svene. Svene hay nói trong khiêm nhường là Thiên Chúa đã cho ông khả năng tài nghệ, ông phải luôn cố gắng để đền đáp qua công việc phục vụ từ bất cứ điều gì Chúa muốn ông làm. Letia, vợ của ông Svene là người Samoan thuần túy, một phụ nữ hiếu khách với biệt tài nấu nướng và luôn bày tỏ sự vui mừng khi biết thực khách thật sự chiếu cố đến các món ăn. Từ lúc ban chiều cho đến lúc trời sập tối, những chia sẻ và trao đổi chân tình từ những người bạn mới này đã đưa tôi đi từ cảm mến này đến cảm mến khác. Cảm tạ Chúa đã cho con có cơ hội gặp gỡ, trao đổi và cảm thông với những ông bà và anh chị quý mến trong những giờ phút gặp gỡ đầu tiên này.
 

Sáng ngày thứ nhì, anh Juan và tôi đến thăm Đức Cha Weitzel, Đức Giám Mục của Giáo phận duy nhất là Pago Pago, được biết Đức Cha đã từng là người bạn thân thiết với Đức Thánh Cha John Paul II. Đức Cha đã từng nghe nói đến hoạt động của Phong trào Cursillo qua những chuyến viếng thăm mục vụ, ngài đã bày tỏ sự hỗ trợ nhiệt tình, chúc lành và khuyến khích hãy cố gắng và kiên trì trong công việc đưa Phong trào vào xứ sở này, nơi mà ngài biết là đang thật cần tinh thần Cursillo thấm nhập. Đức Cha cũng khuyến khích các Linh mục của Giáo phận hãy cùng tham dự và hiệp lực. Cũng là một sự hỗ trợ tối đa chúng tôi đón nhận được qua buổi tiếp xúc với Cha Eneliko, vị Linh mục được Giám mục bổ nhiệm làm Linh hướng cho Phong trào khi thành lập. Buổi tối cùng ngày, chúng tôi thật cảm động và vui mừng được tiếp xúc với gần 50 ông bà và anh chị em thuộc giáo xứ tại đây, đây là những người được chọn và mời đến để tìm hiểu về Phong trào Cursillo, một Phong trào mà họ nghe nói được Đức Cha rất ưu ái khi nhắc đến. Qua suốt gần bốn giờ chia sẻ, ăn nhẹ cùng với phần phụ diễn văn nghệ của một ban nhạc gia đình chuyên nghiệp, ngoài những trao đổi hàn huyên chúng tôi đón nhận thật nhiều cảm tưởng tích cực, nhiều người ước mong được tham dự Khóa Cursillo đầu tiên tại đất nước này.
 

Sáng ngày thứ ba, Cha Ben, vị Linh mục đang cư ngụ tại trung tâm, cùng với hai anh em chúng tôi dâng lễ tại nhà nguyện vào lúc sáng sớm. Trong giờ ăn sáng, Cha cho chúng tôi biết là Cha đến từ Tonga để giúp cộng đồng Tonga tại đây chuẩn bị cho Mùa Chay năm nay. Với một cung cách khả kính, ân cần và niềm nở, Cha đã để lại cho chúng tôi một niềm cảm mến đặc biệt dành cho vị Linh mục luôn dành ưu tiên cho các công việc mục vụ xa nhà. Cùng ngày, qua sự đề nghị của Đức Cha, chúng tôi đến gặp chị Kalameli, chị là một Giáo lý viên và là người đặc trách cơ quan truyền thông của giáo phận. Chị Kalameli là người bản xứ với khả năng giao tiếp và từng là một ký giả chuyên nghiệp, cung cách giao tế của chị thật khiêm nhu, chăm chú lắng nghe khi chúng tôi nói và thật từ tốn để trình bày hoặc tìm hiểu thêm một vài sự việc khi cần. Chiều hôm đó, chúng tôi cũng được gặp Đức Ong Etuala Lealofi tại phòng làm việc của ngài, tôi để ý thấy được trên một kệ sách gần bàn tiếp khách, nào là đồ ăn hộp đủ loại như súp, mì gói, chips cùng với một số nước ngọt, kem và bàn chải đánh răng. Cách trang trí văn phòng và những vật dụng trong phòng đã cho tôi thấy thêm về con người chất phát với cách sống đơn sơ của vị Đức Ong này. Chúng tôi cũng đã đến thăm một vị cựu sĩ quan cấp tá của quân đội Samoa tại tư gia nằm ngay tại bãi biển thơ mộng, anh Toni miên man kể lại những năm tháng kiêu hùng khi anh còn tại ngũ, và luôn hãnh diện khi nói đến rằng anh vẫn luôn là một Kitô hữu vững mạnh trong đức tin. Tối đến, chúng tôi được tiếp xúc và dùng buổi cơm tối với ông bà Lawrence & Jane French, một lần nữa, chúng tôi được đón nhận những cảm nghĩ thật tích cực về Khóa Cursillo sắp tới từ ông bà chủ gia và nhóm bạn hữu của gia đình.

Sang ngày thứ tư, hôm nay là ngày thứ tư Lễ Tro. Từ sáng sớm, anh Mike, người gốc Ai Nhĩ Lan sinh sống hơn 30 năm tại Samoa, đã đưa chúng tôi đi tham quan khắp cùng vùng đảo và nhiều ngôi làng trên tuyến đường đi. Anh hăng say nói về những nét đặc thù của từng nơi đi qua, lo lắng chu đáo để mang theo những món ăn như trái cây đủ loại và đậu phọng rang cho bữa ăn trưa ngày ăn chay hôm đó. Qua những mẫu chuyện nhỏ dọc đường, chúng tôi thấy được anh Mike là một người luôn yêu quý và hãnh diện có được vợ và những đứa con gốc Samoan luôn gìn giữ những nếp sống thuần thành của người dân bản xứ. Chúng tôi cũng hiểu thêm được về những phong tục tập quán đặc thù của thanh niên thiếu nữ Samoan qua những nét xâm trên tay chân và cơ thể của họ. Khi hiểu được văn hóa và tập tục xâm thì mới thấy được lý do hầu như mọi người Samoa đều ít nhiều có những nét xâm trên cơ thể. Và khi nhận ra được như vậy, chúng tôi hiểu và quý mến các ông bà anh chị người Samoa hơn, đặc biệt là những người với ít nhiều những đường nét xâm trên người. Những đường nét xâm thể hiện trách nhiệm, ý chí của những con người hãnh diện mang truyền thống của một đất nước, nơi phát sinh trường phái xâm trên thế giới.
 

Sáng ngày thứ Năm, với sự ngạc nhiên vì chương trình đến đột ngột, chúng tôi được một trong hai đài truyền hình địa phương là đài số #4 dành 20 mời để trực tiếp phỏng vấn trong chương trình Good Morning Samoa, chương trình cũng sẽ được truyền chiếu lại trong vòng 7 ngày liên tục sau đó. Buổi chiều, trước khi chuẩn bị hành lý cho chuyến bay trở về, hai anh em cũng đã tiếp xúc với các anh chị làm việc tại Catholic Social Services; qua những mẩu chuyện trao đổi, chúng tôi hiểu thêm được về cuộc sống cùng với những suy tư của người dân Samoa trong nhiều hoàn cảnh khác nhau. Sau cùng, giờ lên đường đã điểm, hai anh em luân phiên trao lời cảm mến và từ giã mọi người để lên đường trở về lại với cuộc sống và những trách nhiệm thường nhật.
 

Xin tạm biệt đất nước American Samoa, ở nơi đó, chúng tôi vừa có được những người bạn mới, những người bạn thân thương cảm mến với nhiều mầu da, những người bạn với nếp sống đơn sơ nhưng diễn đạt một cách thâm thúy về phong tục và nền văn hóa đặc thù. Những người anh em với nhiều nét xâm độc đáo trên cơ thể, thoạt mới gặp chúng ta có thể có những suy nghĩ sai lạc hoặc muốn lánh xa, nhưng một khi đã hiểu được họ, chúng ta sẽ quý mến và cảm thấy xót xa buồn khi phải tạm biệt. Với tâm tình đó, cả hai anh em chúng tôi đều có cùng một ý nghĩ là sẽ hoàn toàn thay đổi về những suy nghĩ và thái độ khi gặp gỡ anh chị em thuộc Cộng đồng Samoan tại đất nước mình đang sinh sống.
 

Trong tâm trạng đó, qua khung cửa sổ nhỏ của chuyến bay đang bắt đầu lăn bánh, nhìn những cánh tay đang vẫy chào tạm biệt từ phòng tiễn người đi, những giọt nước mắt hạnh phúc tuôn trào qua cặp kính của chính tôi.
 

Antôn Nguyễn Hữu Tâm
 

Brisbane, 1/3/2009